'Filmmakers voelen actualiteit aan'

Filmmakers hebben een „seismografisch” gevoel voor actualiteit, zegt de directeur van de Berlinale. Hij koos festivalthema’s die dat goed laten zien.

Dieter Kosslick zou zonder zijn gevoel voor actualiteit vermoedelijk een slechte festivaldirecteur zijn. De baas van de Berlinale opent vandaag dit grootste filmfestival van Duitsland met een aan de kredietcrisis verwant thema: bankiers zonder scrupules.

„Een jaar geleden zou iedereen hebben gevraagd: wat moeten we hiermee? Maar kunstenaars bespeuren thema’s voordat wij gewone stervelingen ze in de gaten hebben. Ze hebben daar een seismografisch talent voor”, zegt Kosslick (60). Hij doelt op The International van Tom Tykwer. Deze Duitse regisseur, die eerder met Das Parfum en Heaven internationale producties maakte, heeft met zijn film „de tijdgeest uitstekend aangevoeld”. Het is een thriller die de wereld van de haute finance op de korrel neemt: bankiers als misdadigers van bad banks, ‘slechte banken’. Kosslick: „Je zou kunnen zeggen dat Tykwer een soort documentaire heeft gemaakt. Maar wel een heel spannende.”

De Berlinale, jaarlijks begin februari in Berlijn gehouden, is een van de drie belangrijkste en grootste filmfestivals ter wereld. Er worden honderden nieuwe films gedraaid. De Berlinale bestaat sinds 1951. Kosslick is bijna acht jaar directeur.

Ieder jaar zijn op de Berlinale gouden en zilveren beren te winnen voor de beste films. Een internationale jury beoordeelt de inzendingen. Juryvoorzitter is dit keer de Britse actrice en Oscarwinnares Tilda Swinton. Opmerkelijk mag de benoeming tot jurylid heten van de Zweedse thrillerschrijver Henning Mankell.

Een prominente rol op het festival is weggelegd voor de Duitse film. Hoe verklaart Kosslick dit succes? „Je moet het breder zien: het gaat goed met de cinema – niet alleen met de Duitse. Mensen gaan weer graag naar de bioscoop. Misschien komt dat wel door het onheil van de kredietcrisis. Een paar uurtjes vermaak in de bioscoop helpt goed tegen de zorgen.”

Niettemin verbaast „het Duitse filmwonder” hem nog steeds. „De successen houden al meer dan zeven jaar aan. Het stimuleringsfonds dat hier de filmsubsidies verschaft, is belangrijk. Maar daarnaast is de Duitse cinema tegenwoordig verrassend veelzijdig. De films zijn totaal verschillend en de kwaliteit is gemiddeld hoog.”

Op het festival gaat een nieuwe Duitse verfilming van Theodor Fontane’s roman Effi Briest in première, geregisseerd door Hermine Huntgeburth, een gevestigde naam in de Bondsrepubliek. Hoofdrollen spelen Duitse steracteurs als Julia Jentsch en Sebastian Koch.

Behalve de kredietcrisis biedt Dieter Kosslick de bezoekers een thema dat Duitsland en Europa dit jaar beheerst: twintig jaar val van de Muur. „Ook hier zie je dat seismografische talent. We tonen Oost-Duitse en Oost-Europese films van twintig jaar of langer geleden die als voorboden van de Wende gelden. Je bespeurt een besef bij de regisseurs dat er een historische ommekeer op til is.”

Volgens Kosslick worden sommige films in het programma over de val van de Muur – Winter Adé geheten – voor het eerst in Duitsland gedraaid. Zoals Wojna swiatow, een sciencefictionfilm van de Poolse regisseur Piotr Szulkin uit 1981; destijds door het communistische regime verboden.

Laatste grote thema van de Berlinale 2009: eten. Kosslick is trots op wat alweer de derde jaargang is van zijn culinaire cinema. Op het Berlijnse filmfestival beleeft de Amerikaanse film Food, Inc. van Robert Kenner z’n Europese première. Kosslick: „Eten en voedsel zijn hot. Wat Robert Kenner over ons voedsel laat zien is ontluisterend. Hij toont onsmakelijke feiten, verpakt in prachtige beelden.” Na afloop van de première serveert de Berlijnse topkok Tim Raue een stamppot van meloen, winterpeen en gember. Ook daarover heeft Dieter Kosslick grote voorpret.

Internationale Filmfestspiele Berlin (Berlinale), 5-15 februari. Meer informatie: www.berlinale.de