Die kerel uit Ierland strijkt neer in Polen

Oprichter Declan Ganley van Libertas zoekt geest-verwanten in aanloop naar de Europese verkiezingen.

De opening van het kantoor in Polen verliep chaotisch.

In het trappenhuis van een herenpand in Warschau staat een ouder echtpaar zich op te winden. De vrouw voert het woord, de man draagt een Poolse vlag en een grote anti-Europese button. Ze zijn gekomen voor de feestelijke opening van het Poolse kantoor van Libertas, een nieuwe, pan-Europese, eurosceptische partij. Maar ze staan voor een gesloten deur.

Vier potige jongens houden de twee tegen, alleen journalisten en politici mogen naar binnen. „We willen die kerel uit Ierland met onze eigen ogen zien, niet vanavond op televisie”, zegt het omaatje boos.

Die kerel uit Ierland – dat is zakenman Declan Ganley, oprichter van Libertas. Zijn beweging speelde vorig jaar juni een hoofdrol in het Ierse referendum over het Verdrag van Lissabon, het pact dat de EU slagvaardiger moet maken. Maar het verdrag werd door Libertas neergesabeld als anti-democratisch. De Ieren stemden tegen en Ganley zoekt nu naar geestverwanten in de rest van Europa, te beginnen in Polen, waar Libertas deze week een kantoor opende.

Terwijl zijn aanhang in het trappenhuis staat, houdt Ganley binnen een betoog tegen „elitaire achterkamertjespolitiek” in Brussel. De Ieren hebben Lissabon afgewezen en daarmee is de kous af, pogingen om het verdrag nieuw leven in te blazen, vindt hij schandalig en ondemocratisch. „De EU breekt haar eigen regels”, zegt Ganley. „Burgers moeten begrijpen dat ze worden bedonderd.” Libertas wil daarom in juni meedoen aan de Europese parlementsverkiezingen, als de registratie van de partij rondkomt (zie kader).

Het kantoor in Warschau is het eerste buiten Brussel en buiten Ierland. Ganley heeft een speciale band met Polen, zijn vrouw heeft hier familiewortels. Bovendien geldt Polen als een broeinest van eurosceptici, met radicale partijen als Samoobrona (Zelfverdediging) en de ultrakatholieke Liga van Poolse Families (LPR). Partijen die wel brood zien in het initiatief van Ganley.

„Er is geen gelijkheid in de EU”, zegt LPR-politicus Daniel Pawlowic, die de Poolse tak van Libertas gaat leiden. „Duitsland mag in tijden van crisis zijn auto-industrie helpen en beschermen, terwijl in Polen op last van de EU scheepswerven worden gesloten, omdat die teveel op staatssteun zouden leunen.”

De lokale media zijn kritisch over het Poolse offensief van Ganley. Het conservatieve dagblad Dziennik merkte eerder deze week op dat de LPR en Samoobrona „marginale partijen” zijn. Na een korte regeringsdeelname, tussen 2005 en 2007, werden beide partijen afgestraft door de kiezer, zij haalden de kiesdrempel niet tijdens de laatste verkiezingen. Hoe wil Ganley de Europese burger vertegenwoordigen met partijen die in eigen land kiezers van zich vervreemd hebben?

In de twee jaar dat de LPR en Samoobrona meeregeerden verwerd Polen tot de risee van de EU. Polen was het land waar ze Tinky Winky van de televisie wilden verbannen, omdat deze ‘mannelijke’ Teletubby een damestas draagt. Hun poging om Jezus tot koning van Polen te laten kronen, mislukte. De prominente LPR-politicus Orzechowski wilde homoseksuele leraren van scholen weren. Hij was toen onderminister van Onderwijs. Nu is hij een van de kopstukken van het Poolse Libertas.

Ganley wuift de kritiek weg. Hij is niet bang dat zijn excentrieke geestverwanten in Polen zijn zaak vooral schade zullen berokkenen. „Het is een misvatting dat Libertas een anti-Europese partij is”, zegt hij. „We zijn toegewijde Europeanen. Degenen die dat niet snappen zijn niet welkom.”

Het debat in Europa gaat volgens hem te veel tussen voorstanders en tegenstanders, er is ook nog een derde weg. Het hoofddoel van Libertas, Lissabon voor eens en altijd begraven, zal volgens de Ier een disciplinerende werking hebben op de gelederen.

Het oudere echtpaar staat na afloop van de opening nog steeds in het koude trappenhuis. Ze snappen er niets van, zij zijn toch vóór Ganley! De vier potige jongens lachen de oudjes uit.