'Khatami wordt kandidaat'

Het ziet ernaar uit dat ex-president Khatami in juni president Ahmadinejads tegenkandidaat wordt in de verkiezing. „Het wordt een frontale confrontatie.”

De Iraanse hervormer Mohammad Khatami gaat zich kandidaat stellen in de presidentsverkiezingen, zeggen medestanders, assistenten en familieleden. Khatami vocht twee termijnen als president (1997-2005) tevergeefs voor hervormingen.

Khatami komt dan te staan tegenover president Mahmoud Ahmadinejad. Als Khatami zich definitief aanmeldt – kranten schrijven dat hij zich mogelijk terugtrekt als oud-premier Mir-Hossein Mousavi wil deelnemen – krijgt Iran in juni verkiezingen die van grote invloed zijn op zijn nationale en internationale beleid.

„Hij stelt zich kandidaat”, zegt Mohammad-Reza Khatami, zijn broer. „Hij is bekend met de moeilijkheden die hij op zijn pad zal treffen, maar de druk van verschillende politieke groepen om zich kandidaat te stellen was te groot.”

Vanochtend maakte Khatami zelf een toespeling op zijn kandidaatstelling. „Ik moet mijn beloften waarmaken aan het volk en mijn bereidheid om kandidaat te worden, bekend maken”, zei hij op een bijeenkomst met jongeren.

Mohammad Atrianfar, die voor Khatami werkte toen hij president was, zei gisteren dat Khatami zijn kandidaatschap de komende week zal aankondigen. „Dit wordt een frontale confrontatie tussen de totalitaire en hervormingsgezinde facties”, zo doelde Atrianfar op de twee groepen die worden vertegenwoordigd door Ahmadinejad en Khatami. Volgens hem wordt de strijd om het presidentschap de „meest interessante en gevoelige verkiezing van de laatste 30 jaar.”

Khatami, in tegenstelling tot Ahmadinejad een geestelijke, was de verrassende winnaar van de verkiezingen van 1997. Hij werd gekozen met een overweldigende meerderheid van stemmen, met name van jongeren en vrouwen.

Het hervormingsgezinde kamp kwam te staan tegenover de rechterlijke macht, de revolutionaire garde en andere conservatieve organen. In de strijd werden kranten opgericht en verboden en werden tientallen journalisten, activisten en politici gearresteerd. Ahmadinejads overwinning in 2005 bezegelde een sluipende machtsovername door conservatieve groepen.

Ahmadinejads aanhangers hebben de afgelopen dagen de politieke aanvallen op Khatami verhevigd. Zondag hield parlementariër en Ahmadinejads aanhanger Hassan Rasaee een toespraak waarin hij Khatami „hypocriet” noemde, wat bijna een gevecht in het parlement opleverde.

„De aanhangers van Ahmadinejad maken zich erge, erge zorgen. Nu Khatami meedoet zijn hun kansen op succes in de verkiezingen veel kleiner geworden”, zegt Mostafa Hadji, die minister van Onderwijs was onder Khatami.

Er zijn geen onafhankelijke opiniepeilingen. Maar veel van Irans 44 miljoen stemgerechtigden lijken zich meer te identificeren met Ahmadinejad die recht-door-zee spreekt en zich bescheiden kleedt, dan met Khatami en zijn buitenlandse eredoctoraten. Aan de andere kant is er veel woede over Ahmadinejads falende economische beleid. „Het is te vroeg om de uitslag te voorspellen”, zegt politiek analist Amir Mohebbian. „Als Khatami wint, kunnen we belangrijke veranderingen verwachten in het buitenlandse en binnenlandse beleid. Als Ahmadinejad president blijft, blijft alles hetzelfde.”