Kamer mist geleerde

Ze worden de ‘ quants’ genoemd, ‘raketgeleerden’ of rekenwonders. De wiskundigen, sterrenkundigen en theoretisch natuurkundigen die banken van de universiteiten plukken om financiële producten te ontwikkelen.

Aan de combinatie van steeds snellere computers en de creatieve toepassing van wiskundige formules zijn de complexe ‘gestructureerde producten’ te danken die nu het rottende hart vormen van de financiële crisis.

Toen in 2007 de crisis uitbrak, werd smalend vastgesteld dat bankiers producten hadden verkocht die ze zelf niet begrepen en waarvan de toezichthouders niet wisten wat het was. Les één van wat toen de kredietcrisis heette, was dat de bankbestuurders ten minste moesten snappen wat die slimme medewerkers met een PhD in natuurkunde achter hun computers in elkaar knutselden.

Sinds oktober vorig jaar redt minister Bos (Financiën, PvdA) de ene bank na de andere. Bij de uitoefening van hun parlementaire controlefunctie worden de Kamerleden geconfronteerd met steeds ingewikkelder constructies. De complexiteit hiervan gaat het verstand van sommige Kamerleden te boven.

Neem het debat van gisteravond over de constructie voor de ‘toxic assets’ van ING.

Volgens Kamerlid Weekers (VVD) heeft Bos een lening afgesloten bij ING om deze garantiedeal te financieren. Bos ontkende dat. De constructie bevat geen lening en de staatsschuld neemt niet toe. Wel is de vergoeding die de staat aan ING betaalt, vastgesteld op basis van de rente op een gesimuleerde lening.

– Weekers: Als rente en aflossingen moeten worden betaald, kan de minister moeilijke Engelse termen gebruiken, maar hij is gewoon een lening aangegaan.

– Bos: Nee. Wij simuleren met kasstromen een kooptransactie. Er is geen sprake van een lening. Dit zijn kasstromen die heen en weer gaan.

– Weekers: Wij lenen niet op de kapitaalmarkt, maar lenen van ING…

– Bos: Nee!

– Weekers … en ik noem dat een lening.

– Bos: U mag het noemen wat u wilt, het is geen lening. U doet er goed aan daarover geen mist te verspreiden. Het is geen lening en noem het ook niet zo. Rente en aflossing zijn begrippen die in alle stukken worden genoemd bij de ontvangsten van de staat. Wij betalen geen rente en aflossing in deze constructie; wij ontvangen rente en aflossing van Amerikaanse hypotheekbezitters.

Ook ander Kamerleden bleven hangen in mist. De verklaring voor de complexiteit is dat Bos over eigen whizz kids beschikt. De hoogste ambtenaar belast met de reddingsconstructies op Financiën is een gepromoveerde theoretisch natuurkundige.

Roel Janssen