'Ik ben gewoon dol op echt nep'

De beroemde scenarist Charlie Kaufman regisseerde voor het eerst een film. „Ik probeer een zo eerlijk mogelijke afspiegeling van mijn leven te geven.”

„Aanvankelijk ontstond het idee om een horrorfilm te maken. In een vroeg stadium zou Spike Jonze nog de regisseur zijn van Synecdoche, New York. Wij werden benaderd door een producent, die graag een horrorfilm met ons wilde maken. Wij hadden geen enkele belangstelling voor een genrefilm, maar die vraag zette ons wel aan het denken: wat is er nu echt eng en angstaanjagend in de wereld? Dat zijn zaken als eenzaamheid, het lichaam dat steeds kwetsbaarder wordt, de dood. Dat is het vertrekpunt geweest, waaruit de film is voortgekomen.”

De gevierde scenarioschrijver Charlie Kaufman (Being John Malkovich, Eternal Sunshine of the Spotless Mind) heeft met Synecdoche, New York voor eerst zelf ook de regie gedaan voor een film. Philip Seymour Hoffman speelt een theaterregisseur die worstelt met zijn fysieke en mentale gezondheid en met zijn huwelijk. Hij vlucht in een monumentaal en eindeloos theaterstuk, waarin hij zijn leven zo exact mogelijk tracht te reproduceren en waarvoor hij de stad New York op schaal laat nabouwen. De film ging in mei vorig jaar in première in Cannes, waar Kaufman met de pers sprak.

„Ik heb altijd veel meer gedaan voor de films waarbij ik betrokken was dan alleen het scenario schrijven. Ik bemoei me in alle fasen van een filmproductie met onderwerpen als decors, muziek en marketing. Nieuw is wel dat ik nu echt met acteurs kon werken. Dat vind ik heerlijk, want ik hou van acteurs. Helemaal voor het eerst was het niet. Toen ik jonger was, heb ik veel theaterstukken geregisseerd.

„Bij alles wat ik schrijf, probeer ik om een zo eerlijk mogelijke afspiegeling te geven van wat me op dat moment in mijn leven bezighoudt. En als het een eerlijke reflectie is van mijn leven, moet dat ook een reflectie van de wereld opleveren. Alle kunst moet uiteindelijk over de wereld gaan. Maar ik heb niet bewust gekozen voor een meer donkere toon in deze film dan in mijn eerdere werk. Ik zou ook niet weten hoe je dat zou moeten doen: aan iets een bepaalde toon geven.

„De regisseur in de film probeert zijn leven exact te kopiëren in zijn kunst. Hij zoekt op die manier naar waarheid en betekenis en hoopt zo misschien aan de dood te ontsnappen. Dat kun je een tragische vergissing noemen, maar ik vind het een interessant project. Ik zou zijn stuk zeker gaan zien, als het in het theater zou komen.

„De grens tussen fantasie en werkelijkheid is vloeiend in het verhaal. Ik blijf daarin geïnteresseerd wegens de invloed van media en films op onze psyche. Daardoor is het soms heel lastig om vast te stellen wat werkelijk is en wat niet. Ik betrap mezelf daar soms op bij het schrijven. Een enkele keer schrijf ik iets, waarbij ik achterdochtig word, omdat het te gemakkelijk gaat. Dan kan het gebeuren dat ik tot de conclusie kom: wacht even, dit komt uit een film, dit heeft helemaal niets te maken met mijn leven of met de levens van de mensen die ik ken. Ik probeer dat altijd uit mijn scenario’s te halen, maar zo zit onze geest in elkaar. Bovendien hou ik ook gewoon van alles wat kunstmatig is. Ik weet ook niet waarom. Ik ben dol op echt nep.”