Eluana wacht al 17 jaar op de dood

De Italiaanse Eluana Englaro ligt sinds 1992 in coma. Zij is nu 38 jaar.

Na jaren van strijd wordt de kunstmatige voeding stopgezet.

Eluana was een zeer vastberaden persoonlijkheid, volgens haar vader Beppino Englaro. Ze was zo’n meisje dat altijd overal een antwoord op had. Toen een van haar vrienden in coma raakte en ze zag hoe hij was gedwongen tot een leven als een kasplantje, zei ze tegen hem: „Als zoiets mij zou overkomen, dan zou ik willen sterven.” Het is haar overkomen. Zeventien jaar kreeg Eluana een auto-ongeluk. Sindsdien ligt ze in coma. Ze wordt kunstmatig gevoed.

Tien jaar geleden begon haar vader zijn juridische weg naar toestemming om de kunstmatige voeding te stoppen. Tot aan de hoogste Italiaanse rechtbank kreeg Beppino Englaro gelijk. Zijn dochter Eluana mag sterven. Maar het Vaticaan accepteert het vonnis van de Hoge Raad, en daarmee de scheiding tussen kerk en staat, niet. „Er is een hogere wet die spreekt van beschermen en bevorderen van het leven, en die staat in elk hart van elke man en vrouw gegrift”, zegt aartsbisschop Diogino Tettamanzi van Milaan.

Paus en kardinalen brachten de afgelopen maanden katholieke politici, juristen en medici in stelling om de uitvoering van het vonnis van de Hoge Raad te blokkeren. Maandagavond is Eluana overgebracht naar een kliniek in Udine, waar een team van artsen en verplegers klaarstaat om de kunstmatige voeding van de comapatiënte de komende dagen te stoppen.

Door het voortdurende verzet kon de oververmoeide vader Englaro, die geen enkel commentaar wilde geven, zijn dochter alleen in het holst van de nacht naar de bewuste kliniek in Udine overbrengen. Zelfs toen probeerden katholieke demonstranten de ambulance tegen te houden.

„Stop de moordenaarshand”, was maandagavond opnieuw de reactie van kardinaal Javier Lozano Barragan, de minister van Volksgezondheid van het Vaticaan. In dagblad La Repubblica zei hij: „Met alle respect voor rechterlijke vonnissen, iemand voeding en water ontnemen, betekent maar een ding: haar vermoorden.” Hij wijst op het vijfde gebod: gij zult niet doden. Die wet, zo is de boodschap van het Vaticaan, staat boven de wetten van de republiek.

Beppino Englaro koos ervoor om zijn gelijk via de juridische weg te halen, wetende dat in vergelijkbare gevallen meestal in stilte naar een oplossing wordt gezocht. Het ging hem er om een discussie los te maken.

De kwestie-Eluana stelde morele en ethische zaken op de voorgrond. Zo moesten artsen afwegen of het toedienen van voeding al dan niet een behandeling zonder hoop is die mag worden onderbroken. Rechters stonden voor de vraag of het verwijderen van de voedingssonde hetzelfde is als euthanasie, wat in Italië verboden is.

Het parlement staat al jaren voor de vraag of het nodig is om een wet te schrijven die kwesties rondom het einde van het leven regelt. De kerk heeft zich in al deze discussies intensief gemengd. Ze herhaalde steeds dat het niet aan de mens is om over het leven te beschikken.

Het is deze bemoeienis die de strijd om Eluana’s lot op een nog hoger niveau tilde: de scheiding tussen kerk en staat en de scheiding der machten kwam ter discussie te staan.

Na een aantal afwijzingen kreeg Englaro 8 oktober vorig jaar toestemming van de Hoge Raad om de kunstmatige voeding te (laten) beëindigen. „Dankzij de rechters wordt recht gedaan aan degene die er om vroeg, al kon Eluana zelf niet meer praten en ben ik gedwongen geweest om de stem van mijn dochter te worden.”

Vanaf dat moment verhevigde de strijd zich. Het Vaticaan sprak van moord, en katholieke politici zeiden het na. „De Hoge Raad keurt een staatsmoord goed”, aldus Luca Volonté van de katholieke partij UDC. Duidelijk werd dat vooraanstaande politici de rechtsstaat ondergeschikt achten aan de dictaten van het Vaticaan.

Minister van Volksgezondheid Maurizio Sacconi ondertekende een maatregel, waarin hij het stoppen van kunstmatige voeding in ziekenhuizen als „illegaal” omschreef.

Sacconi verbood openbare ziekenhuizen het arrest uit te voeren, anders zouden ze hun financiering kwijtraken. Het dreigement bracht de kliniek die door de vader Englaro was uitgezocht om zijn dochter te laten sterven, ertoe zich terug te trekken.

Er zijn seculiere linkse en rechtse politici die vinden dat er wetgeving moet komen die regelt onder welke omstandigheden euthanasie en beëindiging van kunstmatige voeding zijn toegestaan. Linkse en rechtse katholieke parlementariërs houden het tegen. Zij zijn in de meerderheid in het parlement. Volgens de voorstanders wordt er wel degelijk euthanasie gepleegd, illegaal. Er circuleren getallen van 3.000 keer per jaar. Er zouden naar schatting 2.000 personen zijn die zich net als Eluana in een onomkeerbare coma bevinden.