Aanvoerroutes Afghanistan afgeknepen

Juist nu de VS hun troepen in Afghanistan in aantal verdubbelen, worden de kwetsbare aanvoerroutes geblokkeerd. Rebellen en geopolitieke belangen versperren de doorgang.

Van twee kanten worden de aanvoerroutes van voedsel en materieel voor troepen van de Verenigde Staten en de NAVO in Afghanistan afgeknepen.

Kirgizië zei gisteren dat een Amerikaanse luchtmachtbasis op zijn grondgebied, een belangrijk steunpunt voor de operaties in Afghanistan, moet sluiten. En eerder op de dag bliezen militanten op een van de aanvoerroutes uit Pakistan een brug op, waardoor het verkeer bij de Khyberpas kwam stil te liggen. Tien gestrande vrachtwagens werden vanochtend aangevallen en in brand gestoken.

Volgens militaire woordvoerders in Afghanistan doen zich nog geen nijpende tekorten voor. Maar toch is het een groeiend probleem voor de militaire operatie, juist nu Washington op het punt staat het aantal Amerikaanse troepen daar te verdubbelen. De Amerikaanse generaal Petraeus bezocht in januari vijf landen in de regio, op zoek naar alternatieve aanvoerwegen.

Zo’n driekwart van de bevoorrading van de westerse troepen komt Afghanistan binnen uit Pakistan: van de haven van Karachi via twee routes, die allebei door het gevaarlijke en bergachtige grensgebied lopen. Afgelopen maanden zijn daar veel aanslagen gepleegd op konvooien en zijn bij depots geparkeerde trucks in brand gestoken. Ook de Afghaanse bevolking is voor allerlei producten afhankelijk van de aanvoer uit Pakistan.

De hoogste militair van de NAVO, generaal Craddock, zei maandag dat de alliantie er geen bezwaar tegen heeft als lidstaten afspraken met Iran maken voor de bevoorrading van hun troepen, als alternatief voor de riskante routes door Pakistan.

Deze praktische, logistieke kwestie van de bevoorrading heeft voor de landen in de regio een belangrijke geopolitieke lading. Niet voor niets deed de president van Kirgizië, Koermanbek Bakijev, de aankondiging dat de Amerikaanse basis Manas dicht moet in Moskou, op een persconferentie samen met de Russische president Medvedev.

De voormalige Sovjetstaat Kirgizië heeft grote schulden bij Rusland en is sterk afhankelijk van geldzendingen van Kirgiezen die in Rusland werken. Maar Medvedev benadrukte dat het besluit de basis te sluiten door Kirgizië zelf was genomen.

De basis, na ‘9/11’ geopend met instemming van Moskou, wordt door de Amerikaanse luchtmacht gebruikt voor ondersteuning van NAVO-acties in Afghanistan. Er zijn 1.000 manschappen en tientallen gevechtsvliegtuigen en bommenwerpers gestationeerd.

Volgens het Pentagon is de basis van levensbelang. De Amerikanen betalen jaarlijks een huur van 63 miljoen dollar, terwijl ze nog eens 150 miljoen economische steun aan Kirgizië betalen. Het besluit van president Bakijev kwam nadat de Russische regering hem een lening van twee miljard dollar en voor 150 miljoen aan materiële hulp had toegezegd. Rusland, dat zich sinds het verslechteren van de Russisch-Amerikaanse betrekkingen steeds meer ergert aan de aanwezigheid van Amerikaanse troepen in een gebied dat het als zijn invloedssfeer beschouwt, heeft Kirgizië lang onder druk gezet om de basis te sluiten.

Tegelijkertijd zei Moskou vorig week nog de NAVO-landen te willen helpen met de aanvoer voor de troepen in Afghanistan. Nu al komt vrijwel alle brandstof voor de militairen uit Rusland. En Moskou zou bereid zijn doorvoer van niet-militaire goederen over zijn grondgebied op grotere schaal toe te staan dan al gebeurt.

Petraeus zei twee weken geleden na zijn bezoek aan Kirgizië dat een eventuele sluiting van de militaire basis niet aan de orde was geweest en dat hij optimistisch was over de toekomstige relatie met het land. In 2006 dreigde Bakijev al eens de basis te sluiten als de VS geen huursverhoging zouden betalen. Kort daarop trok hij zijn dreigement in. Waarnemers sluiten niet dat ook nu over het besluit nog onderhandeld kan worden. En Moskou zou zich ook weer behulpzamer kunnen opstellen als de regering-Obama Rusland op andere punten tegemoet komt.