Op volle zee overschakelen van racen naar overleven

De nieuwe route in de Volvo Ocean Race levert veel spektakel op, maar de vloot van acht boten is inmiddels gehalveerd. En de langste etappe moet nog beginnen.

Aan drama, heroïek en zeemanschap geen gebrek in de tiende editie van de Volvo Ocean Race. Kwetsbare, fragiele zeilbootjes leken het plotseling, vervaarlijk dansend op een kolkende zee in de ruigste etappe in de geschiedenis van ’s werelds bekendste oceaanmarathon. Life at the extreme – de bootbrekende condities leverden in elk geval beelden op die de hoofdsponsor graag ziet.

Maar de realiteit is dat in de olympische haven van Qingdao slechts vier van de oorspronkelijke vloot van acht boten klaarliggen voor de start van de vijfde etappe, de ‘koninginnerit’ over 12.500 zeemijl (23.000 kilometer) naar Rio de Janeiro. Telefonica Blue, de Spaanse boot van de Nederlandse schipper Bouwe Bekking, won de door stormen geteisterde etappe van Singapore naar Qingdao. Ook Puma (gebroken giek), Green Dragon (gebroken voorstag) en Ericsson 4 haalden veilig de haven van de Chinese miljoenenstad, maar niemand bleef schadevrij. „Het was afgrijselijk”, zei Green Dragon-schipper Ian Walker. Ook Bekking, toch al bezig aan zijn zesde Ocean Race, had zo’n storm nog nooit meegemaakt.

De rest – Delta Lloyd, Telefonica Black en Ericsson 3 – zocht zwaargehavend beschutting in de baaien van de Filippijnen en Taiwan en kwam niet eens in de buurt van de finish op de Gele Zee bij Qingdao. Eerder was Team Russia afgehaakt met financieringsproblemen.

Het hoge percentage uitvallers in de vierde etappe is opvallend, want wie negen maanden rond de wereld zeilt trotseert meer dan eens een fikse storm. De schade had vooral te maken met de nieuwe route in de race. De ‘oude’ route liep van west naar oost over de Zuidelijke Oceaan. De boten zeilden overwegend voor de wind, over een hoge, brede deining. Windsnelheden van 35 knopen (kracht 8), met golven van tien meter, waren daarbij meestal geen probleem. Integendeel: ze leverden records op.

Die traditionele route ten zuiden van Australië en Nieuw Zeeland is geschrapt door de organisatie, die zocht naar nieuwe uitdagingen – en nieuwe markten. India, Singapore en China zijn voor sponsors beduidend interessanter dan Australië of Nieuw Zeeland.

Maar de nieuwe route vergt andere manieren van zeilen, aan de wind omhoog langs de Aziatische oostkust, met weersomstandigheden die weinig oceaanzeilers hadden meegemaakt. De combinatie van een zware storm uit het noorden en een sterke stroming naar het noorden werd de vloot bijna fataal. De harde noordenwind, met snelheden boven de 50 knopen, stuwde het zeewater bijna recht omhoog en creëerde torenhoge, steile muren van water waar de boten vol tegenop botsten.

De krachten waaraan ze werden blootgesteld bij het eindeloos beuken op zulke golven, tot zeven meter hoog, was te veel voor de lichte 70-voeters. Op den duur verliest de romp van het onbuigzame carbon (koolstofvezel) zijn stijfheid en treedt ‘delaminatie’ op, zoals bij de Nederlandse Delta Lloyd. De buitenste carbonlaag scheurde los van de kern van de romp, gemaakt van de kunststof nomex, die daardoor water opzoog en zacht werd als een spons. De verzwakte romp maakte de kans dat de boot lek zou slaan te groot om door te zeilen. Bij Ericsson 3 en Telefonica Black waren de scheuren in de romp zo groot dat ze dreigden te zinken.

Opmerkelijk was dat de enige schipper die zijn boot op volle zee door het hart van de storm manoeuvreerde, Bekking, de minste problemen ondervond. De schippers die beschutting zochten onder de kust kregen steilere golven voor hun kiezen dan Bekking op open zee. De ‘gok’ van de ervaren zeeman leverde Bekking niet alleen zijn tweede achtereenvolgende etappezege op, zijn boot bleef relatief onbeschadigd. „Ik heb ooit de zeevaartschool gedaan”, zei Bekking. „Een van de eerste dingen die je daar leert is dat je in een storm van land weg moet blijven. Als er wat verkeerd gaat kun je stranden.” Maar ook Bekking was onderweg naar Qingdao overgeschakeld van racen naar overleven.

Azië levert de Ocean Race in elk geval de uitdagingen die de organisatie wilde. Piraten, drukke zeestraten, onzichtbare vissersnetten, drijvende wrakstukken, niet-gedocumenteerde klippen en woeste zeeën maken de race avontuurlijker dan eerdere edities, waarin ijsbergen en slapende walvissen de zeilers de meeste zorgen baarden.

Maar een vloot van acht boten kan niet heel veel tegenslag hebben. De Russen zeilen helemaal niet meer, drie andere teams liggen in een haven voor reparatie. Maar geen van hen wil de race opgeven. Telefonica Black en Ericsson 3 hopen op tijd klaar te zijn voor de etappe naar Rio.

Delta Lloyd lukt dat niet meer. De boot gaat op transport naar Rio, waarvandaan de bemanning het restant van de race wil uitzeilen. „Dat we de monsterrace naar Rio moeten missen, komt als een klap voor iedereen”, zegt campagnedirecteur Tom Touber vanuit Taiwan. Ondanks de enorme tegenslag probeert hij de moed erin te houden. „Ons doel blijft om onderweg een podiumplaats te behalen. Daarom nemen we nu de tijd om goed voorbereid en sterk terug te komen.”