IJzige reacties op Frans plan voor top over euro

Als eurolanden als Spanje, Italië of Griekenland in de problemen komen met hun begroting, kan dat een probleem worden voor de hele eurozone. Sarkozy wil snel een top over de munt.

Als Nicolas Sarkozy nog voorzitter van de Europese Unie was geweest, had hij het wel geweten: dan riep hij meteen een top van regeringsleiders van eurolanden bijeen. De Franse president praat al dagen over de stijgende financiële problemen van eurolanden als Griekenland en Italië. „Wij kunnen ze toch niet zomaar failliet laten gaan?” riep Sarkozy. „Waar is de EU? Waar is de Europese Commissie? Waarom doet niemand iets?”

Maar de president is sinds 1 januari geen EU-voorzitter meer. Daarom werd de aankondiging dat hij een eurotop wil organiseren – zondag in Le Monde – omdat de EU „onzichtbaar’’ is onder het huidige Tsjechië voorzitterschap, in andere Europese hoofdsteden ijzig ontvangen. Vorig jaar kon Sarkozy zijn collega’s op alle dagen van de week ontbieden en geschreven en ongeschreven Europese regels negeren. Maar nu hij weer ‘gewoon’ een van hen is, slikken ze dat niet meer.

Velen delen Sarkozy’s bezorgdheid over de euro, daar niet van. De munt is nu sterk. Daardoor hebben eurolanden er tijdens de financiële en economische crisis niet ook nog een monetaire crisis bij. Maar zwakke broeders als Griekenland, Italië of Spanje kunnen roet in het eten gooien. Omdat men in Athene tijdens de gouden jaren de overheidsfinanciën niet heeft opgeschoond, stijgen de tekorten nu de pan uit. Griekenland moet dus veel lenen en steeds meer rente betalen. Er komt een punt dat Griekenland die rente niet langer kan ophoesten. Dat heeft gevolgen voor de waarde van de euro. Het Griekse probleem kan overwaaien op de hele eurozone.

Experts houden deze ontwikkeling scherp in de gaten. Misschien moeten Griekenland of Italië eens onder curatele worden gesteld. Hongarije, dat de euro niet heeft, kreeg hulp van het IMF en de EU en ligt nu aan de ketting van IMF-inspecteurs. Iets dergelijks zou de Commissie met een wankelend euroland kunnen doen.

Dat is een worst case scenario. Ingewijden zijn somber, maar zeggen ook: hoe harder je erover praat, hoe meer markten er rekening mee gaan houden, hoe meer je dit scenario over je afroept. Markten reageren op cijfers én geruchten. Een eurotop kan het probleem verergeren. Daarom zegt de woordvoerder van Commissievoorzitter José Manuel Barroso: „Voor zo’n bijeenkomst is op dit moment geen consensus.”

Een top van regeringsleiders van eurolanden is namelijk een alarmsignaal. Normaliter worden ze niet gehouden. De euro wordt gemanaged door de Europese Centrale Bank. De Fransen vinden dat de euro, zeker in tijden van crisis, een leider nodig heeft. Maar steeds als zij daarover beginnen, stuiten zij op een Duits nein. Duitsland is doodsbang voor politieke manipulatie van de munt. Zelfs de ministers van Financiën vergaderen daarom alleen als ze elkaar toch ontmoeten: tijdens bijeenkomsten van alle EU-ministers van Financiën. Die vergaderingen zijn ‘informeel’.

In tien jaar tijd is er één ‘eurotop’ geweest: begin oktober. Sarkozy organiseerde die, in Parijs. Nood brak toen wet. Er dreigden banken failliet te gaan. Dat kon de Europese economie verpletteren. Er moest acuut iets gebeuren. Dit was de top waarop de eurolanden plus Groot-Brittannië miljardeninjecties in de banken aankondigden. Andere landen volgden. De Duitse bondskanselier Angela Merkel verklaarde achteraf genereus dat dit zin had gehad. Maar de top was „uitzonderlijk’’ en moest dat ook blijven.

Wie iets wil op economisch gebied in Europa, moet eerst met de Duitsers overleggen. Duitsland is de grootste economie van Europa. Als Sarkozy als EU-voorzitter één fout maakte, zeggen velen, is het dat hij dat vaak niet deed. Nu hij een eurotop over problematische eurolanden wil organiseren, had hij helemáál Berlijn moeten bellen. Als arme eurolanden failliet dreigen te gaan, moeten rijke eurolanden hen overeind houden. Een eurotop moet Duitsland dus porren om over de brug te komen. Maar miljardentransfers naar mediterrane landen die er financieel een potje van maakten terwijl Duitsland zuinig was, liggen gevoelig in Duitsland. Eerst kreeg Duitsland het verwijt dat zijn economische stimuleringsplan te laag was – en nu dit weer. Merkel kan in een verkiezingsjaar niet zeggen dat de Europese economie belangrijker is dan de Duitse. Maar dat is wel wat Sarkozy van haar wil.

Geen hoofdstad wijst de eurotop openlijk af. Hardnekkig negeren lijkt velen beter. Wie weet waait het idee dan vanzelf over.