Er is waarschijnlijk geen God

In: de Catharinakerk in het Begijnhof in het hart van Breda

Aanwezig:

circa vijftig gelovigen

Voorganger:

pastor Bernard Zweers: „De valkuil is dat wij menen het geluk helemaal op ons eentje te kunnen bereiken.”

Geloof kan soms zo romantisch zijn. In het hart van Breda is er een hofje, met middenin een kruidentuin en links achter een kerkje. De kerk van het Begijnhof, misschien wel de mooiste kerk die ik ooit heb gezien. Klein, overzichtelijk, en toch een mysterieuze galm en een heus kerkorgel. Glas-in-lood ramen, houten standbeelden, schilderijen, pastelkleurige tegels met patronen die zich op de vloer herhalen en hoe klein de kerk ook is, een breed en lang aandoend gangpad. Gemaakt voor een bruid met de sierlijkste jurk en de langste sleep van de wereld.

Maar ik ben er voor de eucharistieviering op een ijskoude zaterdagmiddag en ik word ontvangen door de jonge beheerder, die hier zo riant woont dat ik het gevoel krijg een verkeerde carrièrekeus te hebben gemaakt. Het licht in de kerk, met zo’n vijftig aanwezigen, is helder en toch ook zacht. De priester draagt een felgroene toog en is een beetje verkouden. Het ritueel is bekend: er wordt gezongen, men staat op, men gaat zitten, maar op de een of andere manier is het in zo’n fraaie ruimte overtuigender dan elders. Deze plek nodigt uit tot gebed, of je nu gelovig bent of niet.

De priester, pastor Bernard Zweers, heeft het inderdaad in zijn preek over ongelovigheid. Hij gaat in op de campagne vorig jaar van de British Humanist Association, die op de stadsbussen van Londen de tekst plakte: „There’s probably no God. Now stop worrying and enjoy your life.” Het was een campagne die mensen tot nadenken moest stemmen, wat volgens professor Richard Dawkins, promotor van de campagne en fervent atheïst, het anathema is van geloof.

De slogan zegt veel over hoe ongelovigen het geloof beschouwen, zegt pastor Zweers. Namelijk als een bezigheid voor tobbers en vreugdeloze mensen. „Terwijl de slogan wat ons gelovigen betreft, beter omgekeerd kan worden: Believe in God. Stop worrying and enjoy your life.”

Ik kijk om me heen, naar de aanwezigen, op zoek naar uitingen van instemming, maar deze kerkgangers zijn nogal afwachtend, tot mijn teleurstelling. Zie je, denk ik in een flits, als al deze mensen nu zwart waren, in plaats van lelieblank, waardoor ik hier ernstig opval, dan was er luidkeels geroepen: Amen.

Maar deze priester laat zich niet uit het veld slaan. Hij gaat in de tweede versnelling met de vraag hoe vreugde te verkrijgen is. „Toch niet in de winkels waar de bussen halt houden?”

Een fel betoog volgt over materialisten met hun verzameldrift, egoïsten met hun ik-gerichtheid, fundamentalisten met hun zelf verkozen doofheid, alcoholisten met hun zachte roes. Het zijn vormen van bezetenheid, legt hij uit, maar ze hebben precies het omgekeerde effect van wat wij willen bereiken, namelijk gelukkig zijn.

Bezetenheid geeft gevangen, onvrije mensen. „De grote valkuil”, galmt de stem van de priester, „is dat wij menen het geluk helemaal op ons eentje te kunnen bereiken.”

En ook nu geen luid ‘amen’ van de aanwezigen.

Na afloop praten we na, pastor Bernard Zweers en ik, die er zonder zijn tenue heel toegankelijk uitziet. Hij heeft een streven, vertelt hij, de instelling van stadsmonniken. Gelovigen die midden in het rumoer van de stad de stilte zoeken in zichzelf. Hij heeft er een website voor, waarin hij vertelt dat de huidige moderne stad het equivalent is van de woestijn van vroeger.

Ik zie wel iets in de metafoor, als we de kerk uitlopen. Het is al donker. In de huizen van het besloten hofje, waar enkel alleenstaande vrouwen wonen, branden lichtjes. De zware ijzeren poort is al gesloten, een vrouw zoekt haar weggelopen kat, de beheerder laat ons buiten. Vijf meter naar links en het is gedaan met de rust. Een bruisende, rumoerige stad, winkelende, wandelende mensen, allemaal op zoek naar vreugde.

Ze moesten eens weten, mompel ik, alsof ik de eerste stadsmonnik was.

Anil Ramdas bezoekt tweewekelijks een geloofsgemeenschap. Reacties en suggesties naar: ramdas@nrc.nl