'Deze rechtszaak is een farce'

Het Politkovskaja-proces ging gisteren zijn laatste week in. Advocate Anna Stavitskaja verwacht vrijspraak wegens gebrek aan bewijs. De echte daders blijven buiten schot.

„De kans is groot dat de drie verdachten deze week op vrije voeten komen”, zegt Anna Stavitskaja. Illusies heeft ze niet. De advocate van de familie van de in 2006 doodgeschoten onderzoeksjournaliste Anna Politkovskaja verwacht niets opzienbarends in het proces tegen de vermeende handlangers van de moordenaar dat gisteren zijn laatste week is ingegaan.

„Deze hele rechtszaak is een farce”, zegt de 36-jarige Stavitskaja. „Dat roepen we al vanaf het begin. Het was duidelijk dat het zou gaan zoals nu.”

Het proces tegen de drie verdachten, de broers Dzjabraïl en Ibrahim Magmoedov en politieofficier Sergej Chadzjikoerbanov, was vanaf de eerste dag in november een grote chaos. Ging het tijdens de eerste zittingsdagen over het wel of niet toelaten van pers en publiek tot de zittingen, elf dagen geleden werd de zitting voor de zoveelste keer geschorst toen familieleden van de broers Magmoedov de rechtszaal op stelten zetten.

Dat gebeurde nadat de openbaar aanklager bewijs op tafel legde waaruit bleek dat zij de moord samen met hun voortvluchtige broer Roestam hadden gerepeteerd.

Stavitskaja: „Ouders denken altijd dat hun kinderen onschuldig zijn. Toen ze begonnen te schreeuwen en huilen dat hun zoons onschuldig waren, verdaagde de rechter de zitting.”

Tijdens het proces heeft de juriste niet ervaren dat er veel verbeterd is in het Russische rechtsysteem. Eerder is sprake van het tegenovergestelde. „We hebben de afgelopen weken geen enkel resultaat geboekt. Vanaf het begin was duidelijk wat straks het oordeel van de rechter zal zijn. Ons rechtsysteem is ziek, de rechter volgt altijd de eis van de openbaar aanklager. En dat zal ook nu weer gebeuren.”

Dan vertelt ze over het bewijs waarover de jury zich de komende week moet buigen. Dat bewijs is voornamelijk gebaseerd op geregistreerde mobieletelefoongesprekken en beelden van een bewakingscamera in de buurt van de moordlocatie.

„Uit de lokalisering van hun mobiele telefoons blijkt dat de drie broers Magmoedov zich op de dag van de moord in de buurt van Politkovskaja’s huis bevonden”, vertelt ze. „Dzjabraïl Magmoedov bracht Roestam met een blauwgroene auto naar de plek van de moord. Ibrahim hield die dag Politkovskaja in de gaten en lichtte Dzjabraïl om 15.52 uur per mobiele telefoon in dat ze er aan kwam. Dzjabraïl vertelde dit weer aan Roestam, die naar de portiek van Politkovskaja’s flatgebouw ging.

„Een bewakingscamera heeft vastgelegd dat een blauwgroene auto om vier uur ’s middags niet ver van Politkovskaja’s huis stond geparkeerd. Enkele minuten later ging Politkovskaja haar portiek in en om 16.07 uur werd ze doodgeschoten. Vierentwintig seconden later verliet Roestam het gebouw en om 16.08 uur belde Dzjabraïl Ibrahim. Daarna verdwenen de telefoons uit het gebied.”

Wat de advocate zegt, klinkt allemaal overtuigend maar dat is het allesbehalve. „Toen ik Dzjabraïl vroeg hoe dit kon, was hij zelf verrast door deze chronologie van gebeurtenissen en zei het niet te kunnen verklaren. Ibrahim vroeg mij daarna of ik zelf nog wist wie ik twee jaar geleden heb gebeld. Antwoord op mijn vragen heb ik dus niet gekregen.”

Volgens Stavitskaja is er dus alleen maar indirect bewijs, omdat voor hetzelfde geld iemand anders die dag de telefoons van de Magmoedovs heeft gebruikt. „Toch is het voor mij duidelijk dat als ze niets met de moord als zodanig te maken hebben, ze wel iets weten. Maar als advocaat respecteer ik de basisregel dat iemand onschuldig is zolang zijn schuld niet bewezen is.”

Waarom is ze dan toch als advocaat opgetreden in dit proces? „We kregen aanvankelijk te horen dat er geen nieuwe feiten boven water zouden komen”, zegt ze. „Maar tijdens een proces is het altijd mogelijk dat de verdachten daar alsnog mee komen. Daar hoopten we op. Tevergeefs, zoals is gebleken.”

Wat de familie van Politkovskaja na de uitspraak van de rechter gaat doen, staat volgens haar vast. „We vragen om voortzetting van de zaak. Want vrijspraak of geen vrijspraak, de moord is nog altijd niet opgelost.”

„Op dit proces zijn de vermeende moordenaar – de voortvluchtige Roestam Magmoedov – en de opdrachtgevers afwezig. Ik ben ervan overtuigd dat de broers Magmoedov zijn gebruikt. Ik vermoed dat de echte daders in de richting van de [Russische geheime dienst, red.] FSB gezocht moeten worden. Het is daarom jammer dat het Magmoedov-proces maar één kant van de Politkovskaja-zaak laat zien. Iedereen is de tweede rechtzaak tegen de FSB-agent vergeten.”