Wat doen EU-waarnemers in het dagelijks leven?

Jasper Donkers uit Den Haag en Ivo Veldman uit Utrecht vragen zich allebei af wie al die waarnemers zijn die de Europese Unie inzet tijdens of vlak na internationale conflicten. Wat doen die mensen in het dagelijks leven?

Wie de EU op pad stuurt als waarnemers, hangt af van het karakter van de missie. Momenteel wordt gesproken over een Europese waarnemersrol in op de grens van de Gazastrook met Egypte. Voordat Hamas in 2007 de macht overnam in Gaza, waren er al Europese waarnemers actief bij de grensovergang van Rafah. Deze missie staat „standby” om terug te keren, zegt een woordvoerder van EU-buitenlandchef Javier Solana. „Het gaat in principe om een kleine missie van 20 à 25 mensen: politiemensen, enkele mensen met een militaire achtergrond en douanepersoneel.”

De EU-missie in Georgië, die moet toezien op het bestand na de vijandelijkheden met Rusland in augustus, is groter. Hier gaat het om ruim tweehonderd waarnemers, geselecteerd door de lidstaten. „We werken onder meer met militairen die al met pensioen zijn, maar actief willen blijven”, vertelt een voorlichter van de EU-missie in Tbilisi. „Politieagenten die voor ons werken zijn vaak wel nog in actieve dienst”. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken werkt voor dit soort missies met een zogenaamde ‘Korte Missie Pool’ van mensen die op korte termijn kunnen afreizen. Dat hebben die mensen veelal afgesproken met hun werkgever. Het kan ook gaan om, bijvoorbeeld, mensenrechtenexperts en officieren van Justitie.

Eerder deze maand begon de EU ook met het controleren van de gastoevoer bij gaspijpleidingen in Oekraïne. Dat is een bijzondere opdracht die vooral wordt uitgevoerd door specialisten uit het Europese bedrijfsleven. Een paar ambtenaren van de Europese Commissie hebben weliswaar de leiding, maar ze werken samen met 21 technische experts van energieconcerns als het Duitse E.ON en het Italiaanse ENI. Een woordvoerder van de Europese Commissie in Kiev: „Het vinden van experts bij energiefirma’s was geen probleem. De bedrijven wilden maar al te graag meewerken, want het is in hun eigen belang dat ze gas ontvangen uit Rusland”.