Gij zult regeren zonder streken

‘Bezielde politiek zonder streken’, dat is wat de ChristenUnie wil voeren.

Maar in Den Haag moet je wel water bij de wijn doen en je overwinningen claimen.

Macht en christelijke principes. Op het tweejaarlijkse partijcongres van de ChristenUnie, afgelopen zaterdag in Haarlem, gaf de partijleiding uitleg over de moeilijkheid om, ingesloten tussen twee grote partijen in een coalitie, duidelijk te maken dat juist de ChristenUnie de toon zet van het huidige „christelijk-sociale kabinet”.

Het is het eeuwige probleem van de kleine derde partij; nodig om een regeringscoalitie te vormen, maar niet groot genoeg om geloofwaardig de stempel op het beleid te claimen. Hoe met de regeringsmacht om te gaan, is een andere en blijkbaar prangende kwestie voor de ChristenUnie. De leiding heeft het wetenschappelijk instituut van de partij inmiddels opdracht gegeven een studie te verrichten naar de vraag hoe christelijke idealen zich verhouden tot het pluche van de macht.

Een christelijke politicus, zo heeft de partij met regeringsdeelname duidelijk gemaakt, mag water bij de wijn doen om haar hoofddoelstellingen te verwerkelijken. De vraag blijft: hoeveel water?

Terwijl het antwoord nog even ongewis blijft, benadrukten partijleider André Rouvoet, minister van Jeugd en Gezin, en fractievoorzitter Arie Slob dat niet PvdA en CDA, maar de ChristenUnie „het verschil maakt” in de Haagse politiek. Om dat te illustreren kwam Arie Slob in de Haarlemse concertzaal de Philharmonie met een „zegeningenregister”. Zo noemen de fractieleden de lijst met gerealiseerde wetgeving die, volgens Slob, rechtstreeks uit het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie komt: gezinsbeleid, gratis schoolboeken, kilometerheffing. kindgebonden budget, windmolenparken en nog veel meer.

Slob nam zelfs een voorschot op de toekomst. Mocht het kabinet binnenkort onder druk van de economische crisis de begrotingsregels loslaten, kan Slob dat besluit claimen. Want hij kondigde het congres al aan dat zijn partij ertoe bereid is.

Voelen politici van de ChristenUnie toekomstig beleid goed aan? Partijleider André Rouvoet maakte daar een belangrijk punt van. Christelijke politiek, zei hij, is „geen achterhoedegevecht”. Dat is een „achterhaald beeld”. De partij neemt juist voortdurend standpunten in, die enige tijd later gemeengoed zijn, aldus Rouvoet. Zoals het immigratiestandpunt; streng toen het nog geen mode was, mild toen de rest van de politiek nog hamerde op integratie en gesloten grenzen. Hetzelfde voor het Europa-beleid. De ChristenUnie was altijd tegen de ratificatie van de Europese Grondwet. „Inmiddels zijn alle partijen opgeschoven in de richting van ons realistische geluid”. De ChristenUnie, zei Rouvoet, loopt “in de voorhoede”. En wie daar loopt, zo benadrukte hij, vangt ook de eerste klappen op.

Dat merkte zijn collega in het kabinet, defensieminister Eimert van Middelkoop. Onlangs kwam hij opnieuw in opspraak nadat hij twee journalisten had verteld dat Nederland na de missie in Uruzgan niet weer aan een groot karwei in Afghanistan zou beginnen. Dat had hij niet mogen zeggen, zo maakten de premier en minister van Buitenlandse zaken – beiden CDA – duidelijk. Daarna ging Van Middelkoop zwabberen, wat hem een spoeddebat indreef. Uit een peiling van het tv-programma Eén Vandaag bleek dat zelfs een kleine meerderheid van ChristenUnie-leden meende dat Van Middelkoop moest opstappen.

„Ik geef het toe, soms zuchten we wel eens bij Eimert; hij kan soms wat té openhartig zijn”, zei Slob openhartig. Toch heeft de man „het hart op de goede plek zitten”, zei hij. En misschien nog wel belangrijker: Van Middelkoop is niet „een minister van streken”. Dat is de politieke stijl die de ChristenUnie volgens hem voorstaat. „Bezielde politiek zonder streken.” Slob: „We kunnen én willen niet anders.”

Wat betekent dat voor de praktische politiek? Voor bijvoorbeeld een parlementair onderzoek naar de politieke steun voor de oorlog in Irak? Er werd gestemd over een resolutie die de Eerste Kamerfractie van de partij moet dwingen om zelf een parlementair onderzoek te beginnen.

Het liep af met een anti-climax. Met achttien stemmen verschil bepaalde het congres dat de fractie de antwoorden van het kabinet rustig mag afwachten. Meer bezielde politiek zat er zaterdag in de Haarlemse Philharmonie niet in.