De rechtervuist die Zweden in vervoering bracht

Vrijdagavond overleed de Zweedse oud-bokser Ingemar Johansson (76). Vijftig jaar geleden werd hij wereldkampioen in het zwaargewicht.

Ward op den Brouw

Wat Ingemar Johansson presteerde op 26 juni 1959 geldt als de grootste sportprestatie in de geschiedenis van Zweden. De toen 26-jarige bokser werd in New York wereldkampioen in het zwaargewicht, nadat hij in het Yankee Stadium de Amerikaanse titelverdediger Floyd Patterson (overleden op 11 mei 2006) knock-out had geslagen. Hij deed dat met zijn vernietigende rechtervuist, die bekend stond als ‘Tors hammare’ – de hamer van Thor. Johansson, lange tijd de laatste blanke wereldkampioen in het zwaargewicht, werd door het Amerikaanse blad Sports Illustrated verkozen tot sportman van 1959. Bij de verkiezing van de Zweedse sportman van de eeuw werd Johansson derde, achter de winnende tennisser Björn Borg en alpineskiër Ingemar Stenmark.

Vrijdagavond laat overleed hij, in Kungsbacka, bij Gotenburg waar hij als zoon van een steenhouwer opgroeide. Ruim tien jaar geleden werd bij Johansson dementie en de ziekte van Alzheimer vastgesteld. Hij overleed aan de gevolgen daarvan.

Toen ze begin 1959 in New York kennismaakten met de Zweed, zagen de Amerikaanse boksverslaggevers een verstandige, knappe en goedgeklede man tegenover zich, die hen in goed Engels te woord stond. Boksen bleek slechts een van zijn vele activiteiten. Johansson runde in Gotenburg onder meer een aannemingsbedrijf. Hobby’s: golf, skiën, vliegvissen en sportwagens. Op de vraag of hij ook kon boksen, dachten de verslaggevers het antwoord te zien in het trainingskamp voorafgaand aan het titelgevecht. Johansson was neergestreken in een luxe resort, met een uitgebreide entourage: moeder (die kookte), vader, zus Eva, verloofde Birgit, broer Ralph en verloofde, arts en zakenpartner/adviseur. Volgens verslaggevers waren de omstandigheden niet spartaans genoeg voor een gedegen voorbereiding.

Patterson en Johansson waren na de Olympische Spelen van 1952 in Helsinki prof geworden. Patterson won de olympische titel in het middengewicht, de Zweed werd in de finale in het zwaargewicht gediskwalificeerd omdat hij zijn tegenstander ontliep. Onterecht, meende Johansson, die dertig jaar later alsnog een zilveren olympische medaille kreeg.

In tegenstelling tot de uitdager had de titelverdediger, in 1956 als 21-jarige de jongste wereldkampioen in het zwaargewicht geworden, zich als een monnik voorbereid op het gevecht in New York. In de nacht van 26 op 27 juni zaten enkele miljoenen Zweden aan de radio gekluisterd. In de tweede ronde deelde Patterson een paar rake linkse klappen uit en in de derde ronde was het ‘bingo voor Ingo’, zoals een Amerikaanse krant de volgende ochtend kopte. Na een linkse van Patterson trakteerde Johansson op een links-rechtscombinatie. Hij raakte de wereldkampioen vol op de mond. Patterson kwam overeind en zo zou het nog zes keer gaan. Toen de Amerikaan voor de zevende keer overeind kwam, staakte de scheidsrechter de strijd. In een hamburgertent in Manhattan vierde Johansson met zijn verloofde de wereldtitel. Telegrammen waren er van onder anderen koning Gustaf Adolf en VN-secretaris-generaal Hammarskjöld. Zweedse kranten brachten extra edities uit, Johansson kreeg een heldenontvangst, Patterson sloot zich een maand op in zijn huis.

Een jaar later, op 20 juni 1960 eveneens in New York, was Johansson iets te zelfverzekerd en heroverde Patterson zijn wereldtitel. Op 14 maart 1961 troffen ze elkaar voor de derde en laatste keer. Maar eerst sparde Johansson nog met de toen negentienjarige Cassius Clay, die nog geen jaar profbokser was en woonde en trainde in Miami. Toen Johansson een sparringpartner zocht, kreeg hij Clay tegenover zich. „I’ll go dancin’ with Johansson”, bralde de Amerikaan. De dansende Clay draaide de rollen om: Johansson was zijn sparringpartner. Aan het einde van de tweede ronde werd het ‘gevecht’ gestopt. De Zweed was woedend.

Kort daarna sloeg Patterson de Zweed knock-out. Johansson bokste nog een paar partijen en nam in april 1963 als Europees kampioen afscheid van zijn sport, na 24 zeges (17 door knock-out) en twee nederlagen. Johansson verhuisde naar Florida, waar hij een hotel runde en veel golfde, en woonde enige tijd op Mallorca. Johansson keerde op latere leeftijd naar Zweden terug, waar hij overleed niet ver van de plaats waar hij opgroeide en als tiener zijn eerste wedstrijden bokste.

Bekijk beelden uit partijen en lees een uitgebreide necrologie op nrc.nl/sport