Commissie bekijkt steun Irak-oorlog

Er komt toch een onderzoek naar de achtergronden van de politieke steun die Nederland in 2003 aan de Amerikaans-Britse inval in Irak heeft gegeven.

Premier Balkenende maakte dat vanmiddag bekend. Een onafhankelijke commissie onder leiding van oud-president van de Hoge Raad Willibrord Davids gaat de besluitvorming onderzoeken. Davids zal volgens Balkenende nog enkele ministers van Staat in de commissie benoemen. Hij sprak van „een onafhankelijke en zware commissie”.

Volgens de premier begon „de dynamiek rond dit onderwerp een eigen leven te leiden”. De vragen die er de laatste weken over de besluitvorming over Irak leefden begonnen volgens hem „de aandacht voor de economische crisis te overschaduwen”. Met het besluit van de premier komt er voorlopig geen parlementair onderzoek, ondanks groeiende roep om zo’n onderzoek. Hij zei dat dit is afgestemd in de coalitie. Het besluit is dit weekend genomen.

Balkenende en het CDA waren lange tijd tegen een onderzoek. Bij de formatie in 2006 werd afgesproken dat er deze kabinetsperiode geen nader onderzoek zou komen. Dit was voor de PvdA een van de grootste offers van de formatie.

Volgens Balkenende was een onderzoek onnodig omdat de Tweede Kamer vele malen over het onderwerp had gedebatteerd en er nooit een meerderheid was voor zo’n onderzoek. Bovendien waren volgens hem alle vragen reeds beantwoord en was de Nederlandse positie duidelijk: Nederland verschafte de Amerikaans-Britse inval politieke steun omdat Irak zich niet hield aan VN-resoluties.

Toch bleef de Irak-zaak de afgelopen jaren op de politieke agenda. Terwijl in veel andere landen onderzoeken zijn gehouden, bleef Nederland achter. Ondertussen kwamen er steeds meer vragen. Zo bleek de afgelopen jaren dat het kabinet, vóór de inval, door belangrijke ambtelijke juridische adviseurs gewaarschuwd was voor de zwakke rechtsgrond van de oorlog, die zonder een expliciete VN-resolutie werd uitgevoerd.

Reacties en analyse op nrc.nl/irak