Azië in alle talen op 24-uurs nieuwszenders

NHK World TV uit Japan en China World TV zijn in aantocht. China wil vooral de eigen ‘vriendelijke, open, tolerante’ waarden uitdragen. Critici vrezen de keerzijde: strenge censuur.

Japan en China, nummers twee en drie in de pikorde van grote economieën, smeden plannen voor nieuwe internationale tv-zenders naar het model van CNN, de BBC, TV5Monde, RT en Al-Jazeera.

Een mondiaal publiek moet worden voorzien van nieuws en achtergronden die zijn gemaakt vanuit de overigens zeer uiteenlopende Chinese en Japanse perspectieven, is de gedachte.

De drie grootste mediaorganisaties van China gaan in het Jaar van de Os, dat deze week begon, 4,5 miljard euro investeren in een nieuwe internationale krant, een zakenblad, en een internationaal tv-station dat in de Chinese media al het Chinese Al-Jazeera wordt genoemd. CNN en de BBC zijn namelijk officieel in China verdacht als rolmodel, want worden te kritisch en te anti-Chinees bevonden.

De Japanse publieke zender NHK kondigde woensdag aan dat bestaande NHK World TV met een bereik van 80 miljoen huishoudens wordt omgevormd tot een Engelstalige zender die door 150 miljoen huishoudens buiten Japan bekeken kan worden.

Daarnaast bereidt het Volksdagblad van China een tweede Engelstalige internationale krant voor en werkt CCTV, de Chinese staatstelevisie aan de oprichting van tv-kanalen in het Russisch en Arabisch. Eerder dit jaar gingen al een Spaans, op Latijns-Amerika gericht kanaal, en een op Franstalig Afrika gericht tv-kanaal de lucht in. CCTV, dat gevestigd wordt in een nieuw kantoor van Rem Koolhaas, heeft al langer een Engelstalig kanaal.

Het staatspersbureau Xinhua zou bezig zijn met de vergunningsprocedures voor een 24-uurs Engelstalig nieuwskanaal. Het enorme internationale netwerk van Xinhua moet de journalistieke basis vormen voor het project China WoldTV. Xinhua en het Volksdagblad zelf willen nog geen commentaar geven.

China-analist en biograaf van president Hu Jintao Willy Wo-Lap Lam van de Chinese Universiteit van Hongkong zegt dat het ambitieuze mediaplan bedacht is door Li Changchun, een buiten China nauwelijks bekend kernlid van het Politbureau. Li betoogde in januari op een conferentie over waixuan gongzuo(overzeese propaganda) dat de kredietcrisis heeft bewezen dat het Westen volledig heeft gefaald. Het Chinese staatskapitalisme heeft zijn superioriteit aangetoond, aldus Li. Bij de nieuwe status van China als succesvolle grootmacht-in-wording hoort volgens hem een „wereldwijde communicatie strategie” ofwel „een mondiale media-arm”.

Het steekt de Chinese autoriteiten bovendien dat uit een Pew Global Attitudes-onderzoek is gebleken dat zelfs na de Olympische Spelen de internationale opinie over China niet wezenlijk is verbeterd. Professor Lam: „In Peking wordt de berichtgeving over China in de westerse media beschouwd als overwegend negatief en de oorzaak van het slechte imago. De westerse media hebben geen oog voor de zegeningen van het Chinese socialisme en de Chinese soft power. Dat wordt ervaren als frustrerend”.

De Chinese media, Xinhua voorop, definiëren ‘soft power’ met Chinese karakteristieken als „open, tolerant, vriendelijk, beleefd, welwillend, met respect voor heterogene culturen”. Het ‘Chinese Al-Jazeera’ en het nieuwe internationale dagblad moeten in hun berichtgeving deze Chinese waarden actief gaan uitdragen voor een niet-Chinees publiek.

Japan zegt andere motieven te hebben. Volgens NHK-directeur Hatsuhisa Takashima past het bij de Japanse status als tweede economie van de wereld en grootste democratie in Azië om over een internationale satellietzender te beschikken die onafhankelijke berichtgeving verzorgt vanuit Japans perspectief.

Het Japanse NHK droomt al over een Japans CNN of BBC, dat in 256 miljoen huishoudens wordt ontvangen. „We hebben inderdaad die journalistieke ambitie, maar het zal tijd vergen, zo’n jaar of vijf”, aldus Takashima.

Commentatoren in de Chinees- en Engelstalige media van de liberalere stadstaat Hongkong hebben het Chinese mediaplan bekritiseerd. „Niemand zal een Chinees Al-Jazeera serieus nemen als het onder censuur komt te staan van de Chinese autoriteiten”, aldus The South China Morning Post die het bestaan van de Chinese mediaplannen als eerste meldde.

Alle nieuwe op het buitenland gerichte propaganda initiatieven kunnen niet los worden gezien van een strenge interne persbreidel, vooral ook op internet. Onder het motto van een nieuwe campagne tegen „pornografie en vulgariteiten” zijn behalve 1.250 pornosites ook politiek ongewenste Chinese sites en blogs geblokkeerd. Maar ook alle buitenlandse sites over Charter 08, een pamflet over democratische hervormingen, zijn ontoegankelijk gemaakt. Mensenrechtenactivist Xu Zhiyong is ondertekenaar van het Carter 08 die, namens 213 ouders van kinderen die ziek zijn geworden door vervuilde melk, een proces wil aanspannen bij het Chinese oppergerechtshof: „Als wij in China het televisienieuws al wantrouwen dan verwacht ik niet dat buitenlanders veel waarde zullen hechten aan een nieuwe zender”.