Geen tijd hoor! Het verhaal moet door

Na de dood van Hitler zou Von Stauffenberg (Tom Cruise) de macht grijpen.

Carice van Houten is de vrouw van Von Stauffenberg. Ze is een paar minuten te zien.

Naarmate de oorlog zich tegen Duitsland keerde, kalfde de populariteit van Hitler onder de Duitsers af. Dat bleek uit het geheime opinieonderzoek dat de SS liet uitvoeren. Maar de populariteit van de Führer beleefde een laatste opleving, na de mislukte bomaanslag onder leiding van kolonel Claus von Stauffenberg op 20 juli 1944, in Hitlers hoofdkwartier in Oost-Pruisen. Deze aanslag op het staatshoofd (in oorlogstijd) veroorzaakte, ondanks de ellende die Hitler teweeg had gebracht, een diepe schok onder de bevolking.

Vooraf was er veel te doen over Valkyrie, de Hollywoodfilm over het complot dat Hitler op een haar na het leven kostte, met Tom Cruise in de hoofdrol als Von Stauffenberg. De Duitsers waren bezorgd dat Hollywood dit gevoelige historische hoofdstuk zou vulgariseren. Hollywood zelf begon druk te speculeren dat de film weleens een formidabele flop kon zijn, nadat er gerommel was ontstaan bij filmstudio United Artists, de thuishaven van Cruise, en de releasedatum van Valkyrie keer op keer werd verschoven.

Die negatieve berichten blijken voorbarig te zijn geweest. Valkyrie is een onderhoudende historische thriller, die de nodige moeite neemt om de complexe gebeurtenissen recht te doen.

Het complot tegen Hitler was wijdvertakt en zat ingewikkeld in elkaar. Zozeer dat er in de film weinig ruimte overblijft voor iets anders dan het presenteren van de belangrijkste feiten, gebeurtenissen en kopstukken. Het plan stak ook ingenieus in elkaar: na de dood van Hitler zou de noodtoestand in werking treden. Daarvoor lag een draaiboek klaar, dat Von Stauffenberg en zijn bondgenoten zo hoopten te manipuleren dat zij als de nieuwe machthebbers van Duitsland zouden worden aangewezen. Maar daarvoor moesten er heel wat schakels op precies het juiste moment in elkaar grijpen.

Om dat alles te laten zien zijn de twee uur van Valkyrie hard nodig. Voor Von Stauffenberg als vader en echtgenoot blijft slechts het uiterst minimale over. De bijdrage van Carice van Houten, als de vrouw van Von Stauffenberg, blijft beperkt tot enkele minuten. Aan echt acteren komen Cruise en ook de meeste andere acteurs niet toe. Geen tijd! Het verhaal moet door.

Helemaal bevredigend als historisch exposé is Valkyrie niet. De film besteedt nauwelijks aandacht aan de motieven van de samenzweerders, zo evident is het voor de filmmakers dat het een goed idee is om Hitler te willen doden. Daar zit iets in, maar het blijft toch een beetje mager. Waarom juist deze mannen? Waarom op dat moment? Ook de reden voor het mislukken van de aanslag wordt niet helemaal helder uitgelegd. Valkyrie maakt bovendien geen woord vuil aan de vraag welk Duitsland de bedenkers van het complot voor ogen stond na Hitler.

Dat is misschien ook wat veel gevraagd. Als kennismaking met de geschiedenis, kundig verpakt in een bijna ouderwetse aandoende, rechttoe-rechtaan thriller, voldoet de film zeker. Cruise als de grote filmheld, die aan het einde niet wint, is ook wel eens verfrissend.

Valkyrie Regie: Bryan Singer. Met: Tom Cruise, Carice van Houten, Halina Reijn.