Kwets nooit een Thaise prins

Gisteren merkte Thailand een linkse academicus aan als verdachte van het beledigen van het koningshuis.

Het is het tweede geval in twee dagen.

De Australiër Harry Nicolaides kreeg drie jaar cel wegens belediging van het Thaise koningshuis. Hij wil koning Bhumibol gratie vragen. Foto AFP Australian writer Harry Nicolaides (L), 41, walks past the media as he arrive at the crime court in Bangkok on January 19, 2009. The Australian writer was sentenced to three years in jail by the Thai court after he pleaded guilty to insulting Thailand's revered royal family in a novel, a judge said. AFP PHOTO / PORNCHAI KITTIWONGSAKUL
De Australiër Harry Nicolaides kreeg drie jaar cel wegens belediging van het Thaise koningshuis. Hij wil koning Bhumibol gratie vragen. Foto AFP Australian writer Harry Nicolaides (L), 41, walks past the media as he arrive at the crime court in Bangkok on January 19, 2009. The Australian writer was sentenced to three years in jail by the Thai court after he pleaded guilty to insulting Thailand's revered royal family in a novel, a judge said. AFP PHOTO / PORNCHAI KITTIWONGSAKUL AFP

„Een boze droom”, noemde Harry Nicolaides (41) zijn zaak maandag, bijna huilend achter de tralies van zijn Thaise cel. Eind augustus wilde de leraar Engels op het vliegveld van Bangkok een vlucht pakken naar Melbourne, waar hij vandaan komt. Niet wetend dat er al maanden een arrestatiebevel tegen hem liep, werd hij daar opgepakt.

Sindsdien zit hij vast, omdat hij in zijn zelf uitgegeven boek Verisimilitude (Schijnwaarheid) in 2005 de Thaise kroonprins zou hebben beledigd. Dat er volgens hem maar zeven exemplaren zijn verkocht, mocht niet baten: maandag moest Nicolaides met ijzeren kettingen aan zijn voeten verschijnen voor de rechtbank en kreeg hij drie jaar cel voor het beledigen van het koningshuis.

Nicolaides is niet de enige die ondervindt dat de Thaise wet op majesteitsschennis, oftewel lèse majesté, een revival doormaakt. Een dag na het vonnis werd gisteren de linkse academicus Giles Ji Ungpakorn aangemerkt als verdachte. In een kritisch boek over de militaire coup in 2006, schreef hij dat de Thaise monarchie „zich prettiger voelt bij militaire dictaturen dan bij gekozen regeringen”. En hij bekritiseert de wet op lèse majesté, die volgens hem de vrijheid van meningsuiting belemmert en een serieus debat over het koningshuis in de weg staat.

De nieuwe Thaise regering neemt het ‘beschermen van het koningshuis’ zeer serieus, blijkt in haar eerste maand. Niet voor niets is de regering van de Democratische Partij nauw verbonden met de demonstranten die de vliegvelden van Bangkok bezetten en die zeiden te strijden voor de koning. De demonstranten waren fel tegen voormalig premier Thaksin Shinawatra, die door de coup in 2006 werd afgezet. Zijn conservatieve tegenstanders schilderden Thaksin af als latente republikein, wat zijn afzetten voor veel Thai rechtvaardigde.

Medestanders van de huidige regering beschuldigden het afgelopen jaar ook BBC-correspondent, een pro-Thaksin activist en een 75-jarige man die al decennialang de wet op lèse majesté bekritiseert van majesteitsschennis. Een van de eerste acties van de nieuwe regering was het blokkeren van 2.300 websites die de monarchie zouden beledigen. En de nieuwe minister van Justitie Pirapan Salirathavibhaga noemde het bestrijden van majesteitsschennis anderhalve week geleden nog een prioriteit. „Alles wat de monarchie negatief beïnvloedt, zullen we behandelen als een bedreiging van de nationale veiligheid”, zei hij in een interview met persbureau Reuters. Als parlementslid van de oppositie diende hij vorig jaar al een wetsvoorstel in om de maximale straf voor lèse majesté te verhogen van 15 naar 25 jaar. Ook wil hij toestaan dat er geen politieonderzoek nodig is voor zaken rond majesteitsschennis, maar dat iedereen direct naar de rechtbank kan.

Dat laatste kan de wet nog kwetsbaarder maken voor misbruik dan hij al is. Doordat iedereen een lèse majesté-zaak kan aanbrengen, wordt de wet al decennialang gebruikt om politieke tegenstanders uit te schakelen. Academicus Ungpakorn, die nu terechtstaat, schreef dat de wet een instrument was van het conservatieve establishment om de eigen macht te behouden. En dat gaat nog steeds op. Vorig jaar mei moest minister Jakrapob Penkair, die eerder woordvoerder was van Thaksin, aftreden na een beschuldiging van majesteitsschennis. Binnenkort moet hij voorkomen.

Nicolaides is niet de eerste buitenlander die verstrikt raakt in het Thaise majesteitsschennisnet. Omdat politieagenten bang zijn zélf van een gebrek aan respect voor de majesteit te worden beticht, wordt elke klacht serieus onderzocht. De Zwitser Oliver Jufer kreeg in 2007 tien jaar cel omdat hij in een dronken bui zwarte verf had gespoten op enkele van de talrijke portretten van koning Bhumibol. Na vier maanden kreeg hij gratie. En een Franse zakenman die in 1994 wilde overstappen op het vliegveld van Bangkok, maakte tijdens zijn vlucht een boze opmerking tegen een vrouw die een Thaise prinses bleek te zijn. Na aankomst werd hij opgepakt en twee weken vastgezet.

De harde aanpak van Nicolaides kan worden beschouwd als een waarschuwing in een tijd dat de Thaise monarchie kritiek krijgt over haar vermeende rol bij de massaprotesten afgelopen jaar. Het gerucht dat het koningshuis de demonstranten steunde, won aan kracht toen de weinig geliefde koningin Sirikit de crematie bijwoonde van een jonge demonstrante die was omgekomen tijdens gevechten met de politie. Tijdens pro-Thaksin demonstraties noemden betogers koningin Sirikit „de bitch met de rode lippen”.

De hernieuwde aandacht voor majesteitsschennis lijkt bedoeld om dit soort sentimenten effectief de kop in te drukken. Voor Nicolaides zit er niets anders op dan zijn hoop te vestigen op dezelfde monarchie die hij zou hebben beledigd. Na zijn vonnis kondigde hij aan koning Bhumibol om gratie te willen vragen.