Vrolijkheid in het museum

Zo’n 3.300 jongeren namen zaterdag tijdens M2Live het Bonnefantenmuseum over.

Maar waarom komen ze de andere 364 dagen van het jaar niet of nauwelijks?

„Hier voel je je geen buitenbeentje. Iederéén is hier een buitenbeentje.” Refel Mahmoud (17) uit Maastricht was bezoeker bij vorige edities van M2Live, de museummarathon van het Bonnefantenmuseum in Maastricht waarbij jongeren het voor het zeggen hebben. Deze zaterdag is hij de presentator die de acts halverwege de monumentale centrale trap van het museum aan elkaar praat. De organisatie merkte hem op toen hij hetzelfde deed tijdens een bandjesavond op zijn middelbare school. Of hij dat óók wilde doen op de M2Live.

En of Refel Mahmoud dat wilde. Hij kijkt elke keer weer uit naar het evenement. Een geregeld museumbezoeker is hij niet – en zijn artistieke aspiraties gaan niet verder dan af en toe wat acteerwerk in toneelstukken op school. Wat hij hier dan wél zoekt? „Het mooie vind ik de ongedwongen sfeer. Je raakt heel makkelijk met elkaar in gesprek, je maakt nieuwe vrienden. En alle culturen lopen hier zomaar door elkaar.”

M2Live is een evenement voor en door jongeren, van twee uur ’s middags tot twee uur ’s nachts. Ze programmeren leeftijdgenoten: negentig optredens met 450 artiesten (muziek, dans, comedy, toneel, poëzie, beeldende kunst, video). Intussen gidsen weer andere jongeren bezoekers langs rustiger plekken in het museum. De middag is het domein van middelbare scholieren, in de avond verschuift het accent naar studenten.

Het doorgaans streng ogende Maastrichtse Bonnefantenmuseum straalt deze zaterdag vriendelijkheid uit. Voor de deur staat een Belgisch frietkot, bezoekers maken muziek op de natuurstenen plint aan de onderkant van het gebouw. Xyloseum, staat erbij. En ook binnen is de gewijde sfeer van een kunstkathedraal verdwenen. Hal, trap en expositieruimten worden een beetje straat.

„Net iets te veel”, vindt directeur Alexander van Grevenstein rond half drie ’s middags. In een zaal op de tweede etage vertonen hiphoppers en breakdancers onder luid gejuich hun vaardigheden. Dranghekken bakenen de dansvloer af, zodat hún kunst veilig is. Maar de aanpalende zaal dient als coulisse annex kleedkamer, met wachtende groepen en stapels tassen. Directeur Van Grevenstein vreest voor een schilderij van kunstenaar Peter Doig, dat uiteindelijk óók met een dranghek wordt afgeschermd.

En wat vinden de bezoekers zelf? Deane Devon (13) uit Brunssum heeft gebreakdancet en schrijft na afloop op een klein briefje de lessen voor een volgende keer: ‘andere schoenen’ en ‘meer geven’. Ook dát is mooi van M2Live, vindt Refel Mahmoud: „Jongeren mogen laten zien wat ze kunnen, maar de druk is niet zo groot dat er niks fout mag gaan.”

Jeanine Vlasblom (14) uit Maastricht had met het begrip museum in haar hoofd een „beetje een saai evenement” verwacht, maar ze is prettig verrast. Op deze manier kun je jongeren vaker naar een museum trekken, denkt ze. Maar ze begrijpt dat een M2Live-achtig spektakel er niet elke dag kan zijn.

„Misschien moet een museum zich wel niet willen aanpassen aan jongeren”, zegt Kendrick Heusschen (14). „Op onze leeftijd heb je andere interesses dan schilderijen. Dat komt wel weer als je veertig bent of zo.” Hoewel: helemaal hopeloos is het niet, als hij er wat langer over nadenkt. „Een graffitimuur bij het museum waar iedereen zijn ding mag doen, dat zou zich gauw rondspreken in de stad. En dan ín het museum graffiti-achtige kunst van echte kunstenaars.”

En de directeur? Alexander van Grevenstein „is tevreden” over M2Live – al blijft het bezoekersaantal van 3.300 wat achter bij de recordeditie van 2008 (vijfduizend belangstellenden): „Met name de vanzelfsprekendheid waarmee jongeren binnenkomen. Er is geen drempelvrees. Ik hoop dat ze daar wat van meenemen. En als ze dan – al is met maar vanuit een ooghoek – ook nog een kunstwerk hebben gezien, is het helemaal meegenomen.” Maar, vindt hij ook: door het jaar heen moet het museum vooral museum blijven. Educatieve activiteiten zijn prima, „maar geen permanent op de hurken gaan”.

M2Live koestert intussen de successen waarvan het evenement misschien – al is het maar een beetje – aan de wieg heeft gestaan. Eén van de juniorgidsen van de eerste editie meldde zich onlangs bij het museum met het verzoek voor een aanbevelingsbrief bij de aanvraag voor een stage in het Museum of Modern Art in New York. En de destijds piepjonge gitarist van de band INFA maakt nu furore met de band DeWolff, onlangs te zien bij het tv-programma De wereld draait door en tijdens een optreden in de Amsterdamse poptempel Paradiso.