Stralend verleden

Rutherford poseert in het lab in Manchester, waar hij veel radioactieve sporen achterliet. Foto thestudentzone.com
Rutherford poseert in het lab in Manchester, waar hij veel radioactieve sporen achterliet. Foto thestudentzone.com thestudentzone.com

Vorig jaar overleed professor Arthur Reader (69) van de universiteit van Manchester aan alvleesklierkanker. In 2007 stierf zijn collega Hugh Wagner (62) aan dezelfde ziekte. En nu bedreigt alvleesklierkanker het leven van een derde hoogleraar (Tom Whiston). Alle drie werkten zij in, of direct onder ruimtes waar de beroemde natuurkundige Ernest Rutherford tussen 1907 en 1919 experimenteerde met het uiterst radioactieve radium. Daarbij ontdekte de Nobelprijswinnaar scheikunde van 1908 onder andere dat elk atoom een positief geladen atoomkern heeft en dat die kern maar een fractie van het volume van het hele atoom inneemt.

De nabestaanden van de overleden hoogleraren overwegen samen met andere betrokkenen een rechtszaak tegen de universiteit. Die heeft op haar beurt experts in de arm genomen om de zaak te onderzoeken.

Een vervalproduct van radium, het edelgas radon, veroorzaakt tumoren in de hersenen en de alvleesklier. Die gevaren waren in de tijd van Rutherford nog niet bekend.

Uit metingen in 1999 bleek dat sommige kamers in het Rutherfordgebouw vervuild waren met radioactieve materialen, en met kwik. Dit werd echter pas twee jaar later algemeen bekend, toen een medewerker erachter kwam dat zijn kamer tot een radioactieve gevarenzone was uitgeroepen en een deel van de vloer was verdwenen. In die kamer bewaarde Rutherford zijn radium.

In een onlangs verschenen rapport claimen drie Manchester psychologen die lange tijd in het gebouw gewerkt hebben – nadat de natuurkundigen het in 1970 hadden verlaten – dat de universiteit toen al vermoedde dat er een stralingsrisico bestond, maar geen actie ondernam.