Na de kalmte volgt de verpletterende slag

De enorme aandacht voor de Palestijnen roept de vraag op: zijn de Palestijnen het zieligste volk op aarde? Beslist niet. De Palestijnen, in vergelijking met andere volkeren in conflictgebieden, krijgen de meeste aandacht van internationale organisaties, staten en media. Afrikanen of Tsjetsjenen worden soms massaal en opzettelijk – echt onvergelijkbaar met wat de Palestijnen meemaken – afgeslacht door ondemocratische regiems of groepen. Voor hen is geen aandacht en ook geen geld.

Maar de aandacht van allerlei regiems en organisaties maakt de Palestijnen niet gelukkiger. Want deze bijzondere belangstelling heeft op zich niet met de Palestijnen maar met hun tegenstander, de Joden, te maken. Ik heb Van Agt, Van den Broek en andere vooraanstaande Europese leden van de anti-Israëlische club nooit zo geëmotioneerd en betrokken gezien bij andere, werkelijk grootschalige en rampzalige conflicten. Redelijkheid en proportionaliteit is bij hen ver te zoeken. Kortom: de tegenstanders van de Palestijnen met hun specifieke geschiedenis maken de Palestijnen zo interessant.

Het intrigerende is dat het in de islamitische wereld niet anders is gesteld met de Palestijnse zaak, ook al zou je anders verwachten. Waarom is het islamitische Iran zo intens betrokken bij het conflict? Imam Khomeiny, de oprichter van de Islamitische Republiek Iran, theologiseerde al in 1969 in zijn Velayat-e Faqih over de joden en Israël. Hij schreef: „De islamitische beweging werd in den beginne reeds gedwarsboomd door joden. Zij waren de eersten die met anti-islamitische propaganda en complotten kwamen. En dit is nog steeds zo.” Vertaald in gewone mensentaal: de profeet Mohammed werd gedwarsboomd door rotjoden en wij worden nu ook getroffen door rotjoden.

De strijd tegen Israël en de vernietiging van Israël vormen voor het Iraanse regiem niet altijd een eschatologische kwestie, maar ook een overlevingsstrategie. Het is de herkenbare externe vijand die het jihadistische elan in leven moet houden. Al dertig jaar is dit het officiële beleid van Iran: de bewapening en oprichting van gewapende groepen die Israël moeten vernietigen. In de afgelopen dagen werd het Iraanse nieuws gedomineerd door dit conflict. Wie het Iraanse nieuws volgt, krijgt het gevoel dat Gaza een Iraans oorlogsfront is. En hier begint het probleem van Hamas.

Khaled Meshaal, de hoogste leider van Hamas in Syrië, is regelmatig in Iran. Toen Hamas net de verkiezingen had gewonnen, was hij te gast bij een Iraanse anti–Israëlische conferentie. Khamenei, de Iraanse geestelijke leider, was er ook bij. Er waren geruchten dat Hamas door het nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid zich gematigder zou kunnen opstellen.

Om iedereen gerust te stellen benadrukte Meshaal dat Hamas niet een politieke, partij-achtige beweging is. Het gaat om een jihad voor de islam en de oprichting van een islamitische staat op heilige grond. Daarom zou Hamas nooit tot erkenning van Israël overgaan, aldus Meshaal.

Op 25 april 2008 had Meshaal een interview met de Arabische zender Al-Jazeera. Jimmy Carter wilde via Egypte een regeling treffen met Hamas vanwege de blokkade van Gaza. Daarvoor had Hamas zich opengesteld, zo leek het. Om verwarring bij de radicale moslims in het Midden-Oosten te voorkomen legde Meshaal uit wat hij met die regeling (een wapenstilstand) wilde bereiken. Wilden ze daarmee de weg openen naar een vredestoestand? Meshaal noemde de regeling een tahdiya (gevechtspauze): „In het managen van het conflict gaan we nu vanuit verzet en veldslagen naar de fase van kalmte. Op basis van ons concept van het managen van dit conflict heeft tahdiya een tactische betekenis.” Vervolgens benadrukte hij dat het verzet doorgaat, en met tahdiya wilde Hamas beter kunnen zorgen voor Gaza: „Dit is hoe een veldslag wordt gerund. Hamas is hierom vermaard. In 2003 begonnen we met een tahdiya, en later hernieuwden wij de operaties. Hetzelfde gebeurde in 2005. (…) Dit is de methode van het managen van het conflict.”

Voor wie het nu nog niet weet, na duizenden jaren tribale oorlogen: wapenstilstand is een strijdtactiek. Hamas heeft het gewoon gekopieerd van de profeet Mohammed, en de profeet heeft het van woestijnopperhoofden. Ook de profeet sloot verdragen voor een bepaalde tijd en als hij sterk genoeg was, hervatte hij de operaties. Maar meneer Carter begreep dit niet, aangezien hij een politiek-correcte, lieve westerling is.

Het conflictmanagement van Meshaal heeft niet gewerkt, mogen we inmiddels vaststellen. De prijs daarvoor wordt betaald door de inwoners van Gaza en Israël. Zou een gematigde afsplitsing van Hamas in de nabije toekomst mogelijk zijn? Al op 14 december, dus vóór de Israëlische operatie, kondigde Meshaal in een interview met Al-Quds-tv aan dat tahdiya voor zes maanden was afgesproken. Op 19 december eindigt dat en het „wordt niet hernieuwd”, aldus Meshaal.

Meshaal heeft pech: de joden in het Midden-Oosten, voor de helft afkomstig uit Arabische landen, begrijpen de radicale moslims heel goed. Toch vuurde Hamas, zoals in juni 2008, ook gedurende tahdiya, rakketen op Israël af. Heeft Hamas controle op al zijn divisies? Velen hadden belang bij de hervattingen van het conflict, zoals Iran, waar het regiem een paar weken lang de frustraties van het volk op Israël kan richten. En zelfs als alle Hamasleden dood zijn, zullen ze in Teheran toch de overwinning claimen.

President Abbas van de Palestijnse Autoriteit heeft meer dan anderen belang bij de Israëlische operatie. Sinds de bloedige machtsovername door Hamas in de Gazastrook (350 doden en 1.000 gewonden) bestaan er twee Palestijnse autoriteiten. Cynici spreken al van een drie-statenoplossing. De Palestijnen moeten dit jaar een president kiezen. Dat kan alleen als de Gazastrook weer in handen van Fatah valt. Op zich is dat een verbetering: liever een regiem van corrupte maffiafamilies dan van religieuze apocalyptici. Deze operatie maakt dit mogelijk. Maar een oplossing voor het conflict zit er niet in. Dat weten de Israëliërs ook. Het wordt een periode van echte kalmte voor beide volkeren, tot een van de twee zo sterk en gefrustreerd is dat het het andere volk verplettert. Zo gaat het in het Midden-Oosten, sinds het begin der tijden.

Reageren kan op nrc.nl/ellian (Reacties worden openbaar na goedkeuring door de redactie.)