Het waren dus de hersenen van iemand anders

Een neuroloog in Enschede stelde mogelijk bewust de verkeerde diagnose bij dertig patiënten. Ze kregen te horen dat ze ongeneeslijk ziek zijn. Dat zijn ze niet.

Toen de diagnose ziekte van Alzheimer werd gesteld, was hij „helemaal van de kaart”. Ruim een jaar later kreeg hij te horen dat hij helemaal geen Alzheimer had. Opnieuw donderde zijn wereld in elkaar, vertelt Freddy de Haan (64 jaar) uit Enschede. Want met het oog op een snelle verslechtering van zijn gezondheid – hij zou aan een agressieve vorm van frontaalkwab-dementie lijden – had hij net zijn huis verkocht. „Mijn vrouw wilde mij zo lang mogelijk thuis verzorgen, en dat zou in een gelijkvloers appartement beter kunnen.” Hij was door zijn vermeende ongeneeslijke ziekte ook zijn baan als sociaal rechercheur kwijtgeraakt.

Achteraf bezien durft De Haan te beweren dat zijn arts, neuroloog Ernst Jansen Steur, opzettelijk een verkeerde diagnose heeft gesteld. De Haan is daarmee een van de dertig patiënten bij wie dat mogelijk is gebeurd. Zij kregen allemaal te horen dat ze ongeneeslijk ziek waren, terwijl ze dat niet zijn, zegt letselschadespecialist Yme Drost uit Hengelo die hun belangen behartigt. Ze zouden de ziekte van Alzheimer, ziekte van Parkinson of multiple sclerose hebben. Het Openbaar Ministerie (OM) in Almelo bekijkt nu of ze de arts strafrechtelijk kan vervolgen.

De Haan meldde zich begin 2002 bij Jansen Steur vanwege absences. „Af en toe viel ik weg. Ik was er nog wel, maar niks drong meer tot me door.” Hij kreeg een foto van zijn hersenen te zien die naar later bleek niet van hem kon zijn geweest. „Op de foto zag je dat mijn hersenen waren ‘teruggetreden’, zei de neuroloog. Toen ik een jaar later voor een second opinion in Amsterdam ben onderzocht, zagen mijn hersenen er anders uit. Ik vroeg die arts: ‘Kunnen hersenen weer groeien?’ Hij lachte: dat kon echt niet.”

De meeste gedupeerde patiënten – ook De Haan – hebben onnodig medicijnen geslikt, waaronder zware en zelfs experimentele middelen, stelt Drost. „Ze kregen die medicijnen voorgeschreven op basis van onderzoek dat nooit heeft plaatsgevonden”, zegt hij. Een patiënte is mogelijk zelfs als gevolg van complicaties tijdens een (experimentele) behandeling overleden.

Verzekeraar MediRisk van het ziekenhuis waar Jansen Steur tot 2004 werkte, het Medisch Spectrum Twente in Enschede, is in dertien zaken overgegaan tot betaling van een schadevergoeding, zegt Drost. Volgens hem is aan deze patiënten in totaal tussen de 300.000 en 400.000 euro uitgekeerd. MediRisk wil daarover geen mededelingen doen. De verzekeraar verwijst voor informatie naar het ziekenhuis, het ziekenhuis weer naar MediRisk.

De zaken speelden zich af tussen 1990 en 2004. De handelwijze van de Enschedese neuroloog is anderhalf jaar geleden al voorgelegd aan het OM in Almelo. Maar de affaire is daar „ondergesneeuwd”, erkent een woordvoerder. „Ook het ziekenhuis en de Inspectie voor de Gezondheidszorg hebben de zaak laten lopen”, vindt Drost. „Iedereen stond erbij en keek ernaar. Onbegrijpelijk dat alle veiligheidsmechanismen die de zorg kent, niet hebben gewerkt.”

De neuroloog is na zijn vertrek uit het MST aan de slag gegaan in een kliniek voor neurologische aandoeningen in Duitsland. Daar is hij sinds deze week niet meer actief. De directie heeft hem „vrijgesteld” van werkzaamheden nadat ze van verslaggevers van RTV Oost en dagblad de Twentsche Courant Tubantia had gehoord over de kwestie.

De Haan heeft naderhand geprobeerd zijn leven weer op te pakken. Hij is nu parttime postbesteller. Uiteindelijk is bij hem de diagnose epilepsie gesteld. „Nu krijg ik de juiste medicijnen en gaat het goed.”

Jansen zelf was niet bereikbaar.