Hemofilie bij muizen is te herstellen met gezonde stamcellen

De Russische prins Alexis was hemofiliepatiënt. (foto ap) ** FILE ** This undated file photo shows Prince Alexei, son and heir of Russia's Czar Nicholas II. Russians attended church ceremonies Wednesday marking 90 years since the last czar and his family were murdered by the Bolsheviks, while investigators reaffirmed that remains unearthed last year were those of Nicholas II's only son and a daughter. (AP Photo/File) ** BLACK AND WHITE ONLY **
De Russische prins Alexis was hemofiliepatiënt. (foto ap) ** FILE ** This undated file photo shows Prince Alexei, son and heir of Russia's Czar Nicholas II. Russians attended church ceremonies Wednesday marking 90 years since the last czar and his family were murdered by the Bolsheviks, while investigators reaffirmed that remains unearthed last year were those of Nicholas II's only son and a daughter. (AP Photo/File) ** BLACK AND WHITE ONLY ** Associated Press

Patiënten met de bloederziekte hemofilie A hebben een mutatie waardoor ze geen of te weinig stollingseiwit factor VIII aanmaken. Daardoor werkt hun bloedstolling niet goed en zijn zelfs kleine bloedinkjes moeilijk te stelpen. Ook hebben ze vaak last van interne bloedingen.

Onderzoekers van het Nevada Cancer Institute in Las Vegas hebben ontdekt dat gezonde stamcellen bij muizen met hemofilie de productie van factor VIII op gang kunnen brengen. Hoewel de factor-VIII-aanmaak achterblijft bij die in normale muizen, is zij voldoende om ernstige bloedingen te stoppen. De onderzoekers denken dat erfelijke aandoeningen waarbij slechts één gen beschadigd is – zoals bij hemofilie – goed met gezonde stamcellen zijn te genezen – mogelijk beter dan met gentherapie (Proceedings of the National Academy of Sciences, early edition, 11 januari).

Het beschadigde gen voor factor VIII ligt op het X-chromosoom. De ziekte treft daardoor vooral mannen. Die hebben immers maar één X-chromosoom. Vrouwen hebben er twee. Een mutatie op het ene chromosoom wordt dan gecompenseerd door het normale gen op het andere.

Ongeveer 1 op de 10.000 mensen heeft hemofilie. De ziekte waarbij factor VIII- ontbreekt is tegenwoordig goed te behandelen met factor VIII-injecties, zodat de meeste patiënten een vrij normaal leven kunnen leiden.

Factor VIII wordt vooral in de lever gemaakt. Eerdere pogingen om met gentherapie een gezond gen met behulp van een virus bij levercellen binnen te smokkelen faalden echter.

Na de recente ontdekking van een methode om embryonale stamcellen uit volwassen bindweefselcellen te vormen, konden de onderzoekers het over een andere boeg gooien. De onderzoekers kweekten de stamcellen uit jonge bindweefselcellen (fibroblasten) van muizen die genetisch verwant waren aan een muizenstam die aan hemofilie lijdt. Die stamcellen hadden intacte genen voor factor VIII. De stamcellen sloegen goed aan, niet alleen in de lever, maar ook in de milt, het hart en de nieren. Een week na de injectie produceerden de behandelde muizen voldoende factor VIII om het bloeden te stoppen als de punt van hun staart werd afgesneden. Onbehandelde muizen bloedden binnen enkele uren dood. Drie maanden na de injectie was de factor VIII-productie nog steeds intact en toegenomen tot ongeveer 10 procent van de normale waarde. Huup Dassen