EMPATHIE ZIT IN SPIEGELNEURONEN

Marco Iacoboni Het spiegelende brein. Over inlevingsvermogen, imitatiegedrag en spiegelneuronen. Uitgeverij Nieuwezijds, 256 blz., € 19,95

Op een van de eerste pagina’s in zijn boek over spiegelneuronen citeert Marco Iacoboni een collega die beweert dat die zenuwcellen voor de psychologie wel eens even belangrijk kunnen worden als de ontdekking van het DNA voor de biologie. Dat zal wel loslopen, denk je dan meteen – vooral ook omdat Iacoboni het toontje heeft van een iets te enthousiaste oom die over zijn modelspoorbaanhobby vertelt.

Wat waren die spiegelneuronen nou ook weer helemaal? Zenuwcellen in de hersenen die gaan vuren als iemand een ander iets vertrouwds of aantrekkelijks ziet (of hoort) doen, zodat het neurologisch gezien lijkt alsof de toeschouwer die handeling zelf ook uitvoert. Is dat echt zó spectaculair?

Ja, geleidelijk weet de uit Parma afkomstige, in Los Angeles werkende onderzoeker de lezer daarvan te overtuigen. Wat spiegelneuronen doen, is spectaculair. Ze reageren bijvoorbeeld niet puur op een handeling, maar op de intentie van die handeling: sommige spiegelneuronen vuren alleen als iemand een kopje pakt om eruit te drinken, andere alleen als iemand een kopje pakt om het op te ruimen.

Iacoboni denkt dat spiegelneuronen ontstaan door imitatie – baby’s kunnen al goed imiteren en vinden het geweldig als je hen nadoet. Dankzij de spiegelneuronen ontstaat een gemeenschappelijke ervaring en daarmee intimiteit. Daardoor kunnen mensen iets wat lijkt op gedachtenlezen: aanvoelen wat een ander van plan is. Empathie is puur spiegelneuronenwerk. Spiegelneuronen blijken ook betrokken bij het ontstaan van taal. Het gebied van Broca, het belangrijkste ‘taalgebied’ in de hersenen, zit vol spiegelneuronen – mensen bij wie het tijdelijk wordt uitgeschakeld verliezen even hun vermogen om te imiteren. Ook zelfbewustzijn, jezelf kunnen herkennen in een spiegel, bestaat bij de gratie van spiegelneuronen. Op dat punt in het boek denk je even dat Iacoboni met zijn spiegelneuronen zelfs het raadsel van het bewustzijn – wat is het, hoe ontstaat het? – gaat oplossen. Zover is het nog niet. Misschien komt dat nog. En ja, dan worden spiegelneuronen minstens zo belangrijk als DNA. Ellen de Bruin