Een Nederlands-mediterrane Boogie Woogie

Boven: Het grote binnenhof van multiculti-woningencomplex Le Medi in Rotterdam, met in het midden de poort en de watergoot. Onder: Pergola in het poortgebouw (Foto's NRC Handelsblad, Leo van Velzen) Rotterdam, 09-01-09. Woonblok aan de Schippersstraat te Rotterdam. Architecten Geurts en Schultze. Foto: Leo van Velzen NrcHb. straatbeeld huizen woningen straatmeubilair
Boven: Het grote binnenhof van multiculti-woningencomplex Le Medi in Rotterdam, met in het midden de poort en de watergoot. Onder: Pergola in het poortgebouw (Foto's NRC Handelsblad, Leo van Velzen) Rotterdam, 09-01-09. Woonblok aan de Schippersstraat te Rotterdam. Architecten Geurts en Schultze. Foto: Leo van Velzen NrcHb. straatbeeld huizen woningen straatmeubilair Velzen, Leo van

Gebouw Le Medi in Bospolder, Rotterdam. Architect: Geurst & Schulze. Opdrachtgever: ERA Bouw en Com Wonen. *****

Na muziek en kookkunst kent nu ook de architectuur ‘fusion’ – met dank aan de multiculturele samenleving. Architecte Marlies Rohmer gebruikt het begrip om het door haar ontworpen ‘moskeeverzamelgebouw’ in Amsterdam te typeren. Het bijna voltooide gebouw, dat gebruikt gaat worden door Turken én Marokkanen, krijgt een stijl die volgens Rohmer de ‘Arabische’ bouwstijl verenigt met het expressionisme van de Amsterdamse School van de oude gebouwen in de directe omgeving.

‘Fusion’ is ook het woord dat Jeroen Geurst gebruikt voor Le Medi, het nieuwe complex van 93 woningen in Rotterdam. Hier is de fusion nog ambitieuzer dan die van het moskeeverzamelgebouw. In Le Medi streven Jeroen Geurst en zijn bureau Geurst & Schulze naar een algemeen Nederlands-Mediterrane stijl die autochtonen én allochtonen van alle gezindten en leeftijden, iedereen dus, aanspreekt.

Le Medi kent een lange geschiedenis. Jaren geleden nam de Rotterdammer Abderrahman Idrissi het initiatief tot de bouw van nieuwe woningen die ook allochtonen zouden bevallen. Maar het mocht geen Marokkaanse wijk worden. Zijn initiatief werd opgepikt door de Rotterdamse woningbouwvereniging Woonbron Maasoevers, die er onder meer projectontwikkelaar ERA Bouw bij betrok. Die zette ten slotte Geurst & Schulze aan het werk. Zij waren al als stedenbouwkundigen werkzaam in de vernieuwing van Bospolder, de wijk waar Le Medi uiteindelijk terecht is gekomen.

Op de plek van Le Medi stonden vroeger drie 19de-eeuwse bouwblokken. Wie nu vanuit de Schiedamseweg aan komt lopen, ziet in plaats daarvan één groot, trapeziumvormig blok dat door hoektorens en een poort doet denken aan een Malinese woestijnvesting. Die indruk wordt versterkt doordat de gevels van beige bakstenen met voegen in dezelfde kleur van leem lijken te zijn gemaakt.

De poort, met kleurige bloemenmozaïeken van Arno Coenen in het plafond, geeft toegang tot een groot binnenhof dat wordt omgeven door een galerij. Hier staat een mooie fontein in de vorm van een kleine Azteekse piramide, waar het water vanaf klatert naar een goot die het binnenplein doorsnijdt. Vanuit de grote binnenhof zijn twee hofjes bereikbaar en ook vier rechte straatjes die worden beëindigd door de andere toegangen die, net als de poort, ’s avonds op slot gaan. De gevels van veel woningen aan de straatjes zijn geschilderd in kleuren als warm rood, helder blauw en verschillende okers en gelen.

Het gevaar bij fusion-architectuur is dat Nederlandse standaardwoningen een exotisch sausje krijgen in de vorm van bijvoorbeeld Arabesken. Maar daarvan is in Le Medi geen sprake. Om te beginnen is de hovenstructuur van het complex een geslaagde mengeling van Arabische patiohuizen en oer-Nederlandse hofjes. Bovendien bestaat Le Medi niet uit standaardhuizen, maar uit vele, verschillende woningtypen, die ook nog eens kunnen worden uitgebreid. Op de woningen aan de hofjes kunnen de bewoners bijvoorbeeld een etage laten zetten. Andere bewoners kunnen de houten achterkanten van hun huizen uitbreiden.

Le Medi heeft voor Nederlandse begrippen veel ornamenten. Sommige, zoals de metselverbanden in de gevel, zie je ook wel in Nederlandse architectuur. Maar veel vormen en versieringen in Le Medi hebben een buitenlandse oorsprong. De boogpoort is bijvoorbeeld ontleend aan het werk van Antoní Gaudí. Voor de inrichting van het grote hof, dat ongeveer de maten heeft van een van de hoven van het Alhambra, hebben Geurst & Schulze goed gekeken naar de pleinen van Venetië – de fusion-stad bij uitstek – waar Byzantijnse en Europese architectuur een gelukkig huwelijk zijn aangegaan. Met de vele ‘Noord-Afrikaanse’ ramen en hun omlijstingen in verschillende formaten hebben Geurst & Schulze, net als Mondriaan deed met cellotape in zijn Boogie-Woogie-schilderijen, langdurig geschoven tot ze tevreden waren over de compositie.

Zo is Le Medi een soort Mediterrane Boogie Woogie geworden, een vanzelfsprekende versmelting van verschillende invloeden, stijlen en woningtypes. Te oordelen naar de bewoners van Le Medi zijn Geurst en Schulze er inderdaad in geslaagd om architectuur te maken die iedereen aanspreekt. Wie het complex bezoekt, ziet jonge en oude bewoners van Nederlandse, Marokkaanse, Hindoestaanse en andere afkomst. Hiermee is Le Medi het eerste voorbeeld geworden van waarachtige fusion-architectuur.