Plant maakt toch geen broeikasgas

Planten en bomen produceren geen methaan en dragen niet bij aan het broeikaseffect. Integendeel: de gunstige rol van bossen in de matiging van het broeikaseffect staat vast.

Wel kunnen planten soms veel methaan in de lucht brengen, maar dat halen ze dan gewoon met hun wortels uit het bodemvocht. De planten geven het methaan slechts door. Van rijst was dat al bekend.

Britse onderzoekers hebben definitief een eind gemaakt aan een debat dat precies drie jaar duurde. Zij publiceerden gisteren in de Proceedings of the Royal Society B. In januari 2006 berichtte de Duitse onderzoeker Frank Keppler c.s. in Nature dat veel planten methaan uitstoten. Hij had dat vastgesteld bij intacte, levende planten, bij afgesneden verse bladeren en bij gedroogd materiaal. Hoe de planten het methaan vormden, bleef onduidelijk. Bacteriën (archaea) produceren alleen methaan in volkomen afwezigheid van zuurstof.

Methaan (CH4) is een krachtig broeikasgas waarvan de atmosferische concentratie almaar stijgt. Uit een grove schatting van Keppler ontstond de indruk dat de aardse vegetatie wel 10 tot 45 procent van alle aangenomen methaanproductie voor haar rekening neemt. Zo zou ook mooi de hoge methaanconcentratie die door satellieten boven de tropen was waargenomen worden verklaard.

De schatting van Keppler werd al snel door anderen naar beneden bijgesteld en in 2007 berichtten Nederlandse onderzoekers, geleid door Tom Dueck uit Wageningen, in New Phytologist dat zij de methaanproductie niet konden bevestigen. Zes plantensoorten waren in een speciale luchtdichte kas secuur gevolgd, maar hadden niets bijzonders laten zien.

De Britse onderzoekers, geleid door Ellen Nisbet, slagen erin de verschillende waarnemingen met elkaar in overeenstemming te brengen. Zij realiseerden zich dat rijstplanten en elzen, maar ook lisdodde en ander planten die in modderig, methaanhoudend water staan, veel methaan uitstoten. Ze zuigen het methaan omhoog met het water en geven het via huidmondjes en andere poriën af aan de lucht. Proefjes met basilicum en selderij bevestigden dit methaantransport. Bodemvocht bevat heel vaak methaan dat bacteriën erin brachten.

Nisbet sluit bovendien niet uit dat fel zonlicht en ultraviolette straling nog methaan kunnen vrijmaken uit plantendelen, maar geeft geen experimenteel bewijs. De door satellieten geconstateerde hoge atmosferische methaanconcentraties boven de tropen kunnen ook wel voor een deel berusten op een meetfout. Dat hadden Nederlandse onderzoekers al in 2006 gesuggereerd.