Haat die wereld kinderen infiltreert

Buddha Collapsed out of Shame. Regie: Hana Makhmalbaf. Met: Nikbakht Noruz, Abbas Alijome, Abdolali Hoseinali. In: 6 bioscopen. *****

Het filmjaar is nog jong, maar Buddha Collapsed out of Shame is nu al een hoogtepunt. Het speelfilmdebuut van de Iraanse Hana Makhmalbaf, zeventien toen ze naar Afghanistan vertrok om haar film te maken, is van een trefzekere poëtische wreedheid en authentieke radicaliteit die je zelden aantreft. Wat begint als een onschuldige vertelling over het meisje Bakhtay dat naar school wil, ontaardt in een angstaanjagende nachtmerrie met Afghaanse kinderen die in bij de grotten van Bamiyan, waar de Talibaan in 2001 de eeuwenoude Boeddhabeelden opbliezen, Talibaantje en Amerikaantje spelen.

Hana is de jongste telg uit de Makhmalbaf-filmdynastie, die voortrekker waren in de trend om documentaire beelden met fictionele verhalen te mixen. Zus Samira won met haar films The Apple (1998) en Blackboards (2000) prijzen op zo´n beetje alle internationale festivals.

Buddha Collapsed out of Shame begint met neorealistische beelden van het meisje Bakhtay dat om naar school te kunnen een schrift moet hebben, en om een schrift te kunnen kopen eieren moet verkopen. Als een bijna komisch kinderrijmpje dus. Zo voert Hana ons langs de Afghaanse basiseconomie en nemen we met haar een kijkje in enorme openluchtscholen: eentje voor de jongens en eentje voor de meisjes.

De boel loopt uit de hand als ze op een groepje jongens stuit dat met alarmerende ernst oorlogje speelt. Hier hebben de haat en de conflicten van de volwassen wereld die van het kind geïnfiltreerd: De grens tussen spel en realiteit is allang overschreden. De papieren zakken die ze gevangen genomen meisjes over het hoofd schuiven, roepen akelige associaties op met Abu Graib en Guantanamo Bay.

Buddha Collapsed out of Shame is als een wolk die voor de zon schuift. Het meisje Bakhtay gaat het wel redden dankzij haar vastberadenheid om van de wereld te leren. Maar het wordt een harde les.