Vergeet de kijkcijfers, richt je op de inhoud

De publieke omroep stort vooral onzin over ons uit.

Laat ten minste één van de drie netten aandacht besteden aan echt belangrijke thema’s.

Illustratie Milo
Illustratie Milo Milo

Tijdens het lezen van het zeer behartigenswaardige stuk van Marjoleine de Vos hiernaast moest ik denken aan een recente uitzending van de tv-serie Wintergasten. Een anderhalf uur durend interview met de gezaghebbende econoom Jeffrey Sachs. Ja, u leest het goed, negentig minuten serieuze televisie over cruciale thema’s. Een boeiend en wat mij betreft belangrijk gesprek waarin relevante onderwerpen zoals het klimaatprobleem en de verhouding arm-rijk behandeld werden, en waarin ook de falende rol van vooral audiovisuele media aan de orde kwam. Deze uitzending is naar mijn mening een must voor politici en journalisten.

Het probleem is dat het een van de weinige uitzonderingen is tussen een overvloed aan onzin, ongein en non-intellectualisme die helaas ook door de publieke omroep wordt uitgestort. Je mag toch van de publieke omroep, met de beschikking over liefst drie nationale televisienetten, verwachten dat ten minste één net consequent aandacht besteedt aan de werkelijk relevante (internationale) thema’s, analyseert, afstand neemt en niet de emotie en waan van de dag laat prevaleren. Een net waar intellectualisme geen verwerpelijke zaak is, waar wordt nagedacht en inhoudelijk gedebatteerd. Waar ‘moeilijke’ filmhuisfilms tijdens prime time geprogrammeerd worden en niet na middernacht. Waar uit belangstelling en hartstocht aandacht aan kunst, cultuur en wetenschap wordt besteed. Niet omdat het ‘moet’ maar omdat de makers het willen. Nederland 2 zoals het zou moeten zijn. Een zender met, procentueel gezien, wellicht een bescheiden aantal kijkers – so be it and so what? In absolute getallen, echter, zouden honderdduizenden kunnen genieten van programma’s waar voor zij nu te vaak naar Canvas, BBC2, WDR en Arte moeten overschakelen.

Misschien klinkt het raar, maar als voormalig hoofd van NOS Kijk- en Luisteronderzoek wil ik pleiten voor het afschaffen van de marktaandeeldoelstellingen van de publieke omroep. Het streven naar een bepaald marktaandeel betekent immers per definitie dat niet de intrinsieke inhoud maar het bereiken van een bepaald publiek prioriteit heeft. Programma’s die het beoogde publiek niet bereiken sneuvelen, ook als zij vanuit het perspectief van de publieke omroep een waardevolle bijdrage leveren. De publieke omroep zou moeten concurreren op inhoud, niet in termen van marktaandelen.

Het probleem doet zich overigens ook voor bij de publieke radio. Radio 1 is in de praktijk in toenemende mate een babbel- en sportzender. Ik heb niets tegen babbelen en sport, integendeel. Maar ik heb ook behoefte aan een serieuze radiozender waar ruimte is voor feitelijke informatie, analyse, debat, achtergronden en cultuur. Radio 1 zou een combinatie van informatie, wetenschap, debat, achtergrondjournalistiek en cultuur kunnen bieden. Het gebabbel en de vele uren sportverslaggeving kunnen zonder een enkel probleem naar Radio 2. Inclusief de ‘standpunt nl-en’ en kwissen.

Nog even terug naar de televisie. Het valt mij op dat nrc.next bij zijn tv-tips regelmatig programma’s van de Frans- en Duitstalige cultuur- en informatiezender Arte onder de aandacht brengt. Arte is naar mijn mening een zeer interessante en relevante zender, zonder enige reclame, en met alles wat Nederland 2 eigenlijk zou moeten bieden. Met documentaires, discussies over belangrijke thema’s en moeilijke, vaak geweldige, films. Het zou een prima zet van de Nederlandse publieke omroep zijn als men aansluiting bij juist deze Europese kwaliteitszender zou zoeken.

Als eerste, ook in financieel opzicht beperkte stap zouden de bestaande Arte-programma’s in het Nederlands ondertiteld kunnen worden, zodat deze zender voor een veel groter aantal kijkers in Nederland toegankelijk wordt. De meeste kabelmaatschappijen bieden Arte aan. En nrc.next zou Arte in de dagelijkse programmaschema’s kunnen opnemen, want nu blijft het merkwaardig genoeg bij een incidentele verwijzing naar een interessant programma.

Wim Bekkers was van 1985 tot 1997 hoofd van de dienst Kijk- en Luisteronderzoek van de NOS.

Meer over tv-zender Arte op arte.tv. Voor Frans: arte.tv/fr, voor Duits: arte.tv/de.