Een dubieuze anti-held met Afghaanse minnares

Mightysociety6: Hoe ik de oorlog mee naar huis nam, door Mightysociety i.s.m. Toneelgroep Amsterdam. Tekst en regie: Eric de Vroedt
Mightysociety6: Hoe ik de oorlog mee naar huis nam, door Mightysociety i.s.m. Toneelgroep Amsterdam. Tekst en regie: Eric de Vroedt

theater

Mightysociety6: Hoe ik de oorlog mee naar huis nam, door Mightysociety i.s.m. Toneelgroep Amsterdam. Tekst en regie: Eric de Vroedt.

„Niemand weet hoe het Uruzgan zal vergaan”, zei ex-commandant Richard van Harskamp in deze krant na terugkeer uit Afghanistan. Dit moet regisseur Eric de Vroedt onder ogen zijn gekomen toen hij werkte aan het zesde deel van zijn Mightysociety-reeks, waarin hij de Nederlandse vredesmissie belicht. Zijn hoofdpersoon, Bram Coopmans in de rol van de Nederlandse commandant Kurt Prins, gebruikt vergelijkbare argumenten; ook herkennen we andere betrokkenen bij de militaire missie, zoals commandant Van Uhm wiens zoon de dood vond door een bermbom. De ondertitel van Mightysociety6 ‘Hoe ik de oorlog mee naar huis nam’ suggereert een terugblik, maar De Vroedts felle voorstelling speelt zich juist af in de strijdhitte van Kamp Holland. Het begin is ijzersterk: een verdachte Talibanstrijder krijgt een Albert Heijn-tas over zijn hoofd getrokken en wordt ondervraagd door een man met een hondenmasker op. Hij blijkt een Nederlander die in opdracht van politiek Den Haag moet rapporteren over commandant Prins en ondercommandant Jan Blom. Er zijn excessen gemeld. Tien Nederlandse soldaten zijn met opengesneden keel hangend aan boomtakken gevonden. Prins besluit ze te laten hangen, in de hoop dat de Afghaanse dorpelingen „breken” en de daders van het geweldsdelict bekend worden. Deze naïeve gedachte is de dragende gedachte van de voorstelling. Uiteindelijk gaat de commandant zelf ten onder aan een obsessie: zijn zoon hangt daar ook.

Ook toneelgezelschap Orkater brengt met Kamp Holland dit thema aan de orde, maar gevoeliger, meer vanuit de optiek van prille militairen. De Vroedts commandant is een dubieuze anti-held, die er bovendien een Afghaanse minnares op nahoudt.

Het is echter onduidelijk wat regisseur De Vroedt met Mightysociety6 wil bewerkstelligen. Coopmans geeft met gepassioneerde inleving de razende wanhoop van de commandant vorm. Hein van der Heijden als tweede in rang is op listige wijze gevaarlijk; hij weet de dreiging op te roepen van iemand „die van niets weet”. In een heftige scène smijt minnares Malalai (Mariana Aparicio Torres), de Nederlanders hun overbodigheid in haar land voor de voeten. Als een deus ex machina voert De Vroedt een commandantsdochter op die haar vader ervan overtuigt dat hij ermee moet ophouden: „Papa is gebroken”.

De voorstelling wordt hierdoor opeens anekdotisch, terwijl de inzet zo sterk was: een Nederlandse versie van Apocalypse Now. De teloorgang van een westerling op vreemde bodem.

Kester Freriks