Vervlogen tijden vol natuurijsheroïek zijn terug

Het NK op natuurijs was gisteren een tweeënhalf uur durende reclamespot voor het marathonschaatsen. „De schaatsen zijn overal uitverkocht. Dit is net wat de sport nodig had.”

Sjoerd Huisman verslaat Arjan Stroetinga in de sprint en glijdt op z’n knieën over het ijs. Links René Ruitenberg en rechts Roy Boeve. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold Schaatser Sjoerd Huisman viert zijn zege in de strijd om de marathontitel op natuurijs. Foto Rien Zilvold nk natuurijs winnaar sjoerd huisman foto rien zilvold (achter hem in groen René Ruitenberg)
Sjoerd Huisman verslaat Arjan Stroetinga in de sprint en glijdt op z’n knieën over het ijs. Links René Ruitenberg en rechts Roy Boeve. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold Schaatser Sjoerd Huisman viert zijn zege in de strijd om de marathontitel op natuurijs. Foto Rien Zilvold nk natuurijs winnaar sjoerd huisman foto rien zilvold (achter hem in groen René Ruitenberg) Zilvold, Rien

Een verweerd gezicht van de waterkou, een glimlach om de lippen bij de laatste winnaar van de Elfstedentocht. Honderd meter verderop wordt Sjoerd Huisman bejubeld als de nieuwe Nederlands kampioen op natuurijs. Winnaar in een vooraf gevreesde massasprint. Maar saai was het eerste NK sinds 1996 geen moment. „Dit was pure reclame voor het schaatsen”, zegt Henk Angenent, Elfstedenwinnaar in 1997. Zelfs hij had geleden in de harde wedstrijd. „Zo is marathonschaatsen het mooiste wat er is.”

In het schitterende staatsnatuurgebied de Oostvaardersplassen bij Lelystad ademt alles naar vervlogen tijden vol natuurijsheroïek. Van de twijgen in het ijs om de route over de plas aan te geven tot een technisch hoogstandje van pootje over naar rechts door routinier Jan-Maarten Heideman. Van massaal verkleden in de enige schuur langs het parcours tot een borrel na afloop uit een grote fles Schobbeler voor de ploeg van de winnaar.

Vanaf de vroege ochtend, als om acht uur in de dichte mist de Masters (veteranen) starten voor hun wedstrijd, over 68 kilometer, heeft het NK veel weg van een reünie. „Dit is zo bijzonder”, jubelt Edward Hagen (40), ooit winnaar van de Ronde van Loosdrecht. „Ik schaats bijna niet meer, maar met natuurijs begint het toch weer te kriebelen. En dan word ik nog vijfde ook.”

Generatiegenoot Arnold Stam, die bij de Masters afgetekend wint, heeft de smaak helemaal te pakken. „Eigenlijk was ik liever 33ste geworden bij de A-rijders dan eerste bij de veteranen”, lacht de nummer vijf van de laatste Elfstedentocht. „Maar ik mocht niet meedoen. Nu ik zulke goed benen heb, wil ik wel een paar klassiekers gaan rijden. Ik heb al uitgezocht dat ze mijn inschrijving niet kunnen weigeren.”

Ouderwets drama bij de vrouwen, waar favoriete Daniëlle Bekkering in de sprint verrassend wordt verslagen door Carla Zielman en na zestig kilometer nauwelijks meer op haar benen kan staan. Huilend en bibberend beschrijft ze haar gevoelens. „Vermoeidheid, ellende, blijdschap. Een dag geleden werd ik ziek, alles liep eruit. Ik leef sindsdien op theebiscuitjes. Onderweg heb je geen wc, je moet door.” Vader Gerard slaat bewonderend een arm om haar heen. „Gisteren zei ze nog ‘het wordt niets pap’. Maar als er natuurijs ligt, heb je geen keuze. Dan moet je rijden.”

Ondertussen onthult moeder Janny Zielman het geheim van de winnares, een 24-jarige boerendochter uit een schaatsgezin in Steenwijkerwold. „Krentenbollen voor de wedstrijd.”

Schaatsen op natuurijs is basic, ook anno 2009. Met argusogen kijkt de rest van het peloton naar de BAM-ploeg van favorieten Arjan Stroetinga en Bob de Vries. Een trainingskamp op de Canarische Eilanden, een minutieuze voorbereiding op het NK, een dag van tevoren geen Superprestige in Biddinghuizen. „Een beetje te klinisch allemaal bij die ploeg”, moppert een ploegleider. Maar het is wel zijn BAM-collega Jillert Anema die tien minuten voor de start al stappend precies meet waar de laatste 150 en 100 meter beginnen. „Elk detail kan beslissend zijn.”

Of zijn ploeg vooraf de druk voelt? „Iedereen kijkt naar ons”, zegt Anema, in het verleden ook begeleider van Rintje Ritsma. „Dit is voor ons een moeilijke wedstrijd. Maar ik vind het schitterend om mee te maken. In Friesland wordt bij elke ijsclub weer geschaatst door de jeugd, eindelijk trekken ze weg van de computer. De schaatsen zijn overal uitverkocht. Dit is net wat de sport nodig had.”

En dan moet de tweeënhalf uur durende reclamespot voor het marathonschaatsen nog beginnen. Vanaf het begin logenstraft het peloton de verwachting dat het NK één lange optocht naar de finish zou worden. Toppers als René Ruitenberg en Casper Helling kiezen al vroeg voor de aanval. Iets over de helft ontstaat een sterke kopgroep van 24 man, met daarin vier rijders van de Safan-ploeg. „Nu moet het gebeuren”, roept ploegleider Gert Ruitenberg bij de verzorgingspost vlak na de finish. Toch worden de vluchters ingerekend door het stevig uitgedunde peloton.

De BAM-toppers Bob de Vries en sprinter Stroetinga kunnen zich niet inhouden, Heideman probeert het een paar keer. „In de laatste vier ronden mocht hij niet meer omkijken”, zegt ploegleider Peter de Vries na afloop over de grootvorst van het kunstijs, wiens deelname wegens overspannenheid lang onzeker was. „Maar hij is supersterk. Dit NK konden we hem niet ontnemen.”

Als de laatste aanvallers zijn teruggehaald, verslaat Sjoerd Huisman na honderd kilometer in de eindsprint Stroetinga en glijdt op z’n knieën over het ijs. „Voor je het weet staat deze titel weer twintig jaar”, juicht de 22-jarige Noord-Hollander uit de Nefit-ploeg, die onlangs ook de laatste twee marathons om de Superprestige won.

„Een rustige, eerlijke vent”, omschrijft Erik Hulzebosch zijn ploeggenoot. „Wie na zo’n zware wedstrijd de sprint wint, heeft de overwinning niet gestolen”, vindt Angenent. „Nederland leeft weer met het schaatsen”, zegt uittredend kampioen Bert Verduin.