Bulgaren bang en in de kou

Het vriest en nu is ook het gas afgesloten. Bulgarije, het armste land van de EU, is in staat van paniek. Scholen sluiten, het brood wordt duurder.

Natuurlijk is Marina Nikolaeva (75) bevreesd dat ze straks zonder verwarming in de vrieskou zal zitten. „Op de Russen kan je nooit vertrouwen”, vertelt de gepensioneerde uit Sofia aan lokale journalisten.

Dat de Russen hun gasruzie met Oekraïne over de hoofden van armlastige Bulgaren uitvechten, zorgt in het land van 7,3 miljoen inwoners voor woede, onbegrip en angst. Angst voor de kou, angst voor een nog duurder leven in tijden van crisis. Het brood is al 5 procent duurder geworden. Straks volgen bier en medicijnen. Trein en tram vallen stil.

In het noorden van Bulgarije vriest het overdag al 17 graden. In het noordoostelijke Razgrad zitten 3.500 gezinnen zonder verwarming. Ook in Varna aan de Zwarte Zee zitten 12.000 huishoudens zonder gas. Er wordt gewacht op een mogelijkheid tot omschakeling naar andere energiebronnen, zoals olie. Hoe lang dat gaat duren, kan ook de leverancier niet zeggen.

In de Bulgaarse hoofdstad Sofia schommelt de temperatuur overdag rond het vriespunt. ’s Nachts daalt die tot 7 graden onder nul. De dienst die zorgt voor de centrale verwarming in de oude appartementenblokken heeft de temperatuur teruggedraaid: het is er nu 15 graden. Veel inwoners van de hoofdstad vrezen dat de temperatuur tussen hun vier muren straks nog verder zal dalen. Ouderen draaien de thermostaat sowieso helemaal dicht, vertellen ze op de radio. Want van hun schrale pensioen kunnen ze de rekening al lang niet meer betalen.

Bulgarije, voor ruim 90 procent afhankelijk van Russisch gas, teert nu op een kleine reserve: de energiemaatschappij levert nog eenderde van de gebruikelijke hoeveelheid. Ziekenhuizen, bejaardenhuizen, scholen en kinderopvang krijgen prioriteit, meldt de overheid. Toch werden vanochtend de eerste leerlingen naar huis gestuurd: in veel klaslokalen is het te koud geworden om les te geven. Trams en treinen rijden steeds vaker niet uit. Ook hebben de eerste bedrijven de deuren gesloten. Bij bierbrouwer Boliarki ligt de productie stil, net als bij de kunstmestproducenten Neochim en Agropolichim. Andere bedrijven kondigen tijdelijke sluitingen aan als de situatie zich niet snel herstelt. De economie verliest 500 miljoen lev (255 miljoen euro) per dag door de verstoorde situatie.

Bekijk een fotoserie op nrc.nl/gasconflict