Weert vreest giftreinen

België eist ‘recht van doortocht’ over historische spoorlijn IJzeren Rijn.

Nederland huiverig om fors te investeren in veiligheid.

De intercity tussen Eindhoven en Maastricht glijdt door het Limburgse Weert. Het stadsverkeer schuift onder de verhoogde spoordijk door. Scholieren fietsen op de brug over de Zuid-Willemsvaart. Dendert hier binnenkort elke tien minuten een zware goederentrein tussendoor?

Via een in 1869 aangelegde spoorlijn wil België opnieuw goederen naar het Duitse Ruhrgebied vervoeren. De zogenoemde IJzeren Rijn loopt in Nederland dwars door stadskernen en beschermde natuurgebieden. Maar België heeft historisch ‘recht op doortocht’. Nadat Duitsland en België een alternatieve route afwezen, bekijkt minister Eurlings (Verkeer en Waterstaat, CDA) nu hoe hij het historische tracé kan reactiveren. Hij besloot al dat er een omleiding komt rond de stadskern van Roermond, en een tunnel onder het natuurgebied De Meinweg. In Weert voorziet het ministerie voorlopig geen extra maatregelen voor veiligheid of tegen lawaai.

„Weert moet beschermd worden”, zegt wethouder Anton Kirkels (Stadsontwikkeling en Verkeerszaken, VVD). „Het project is een grove inbreuk op de leefbaarheid, de bereikbaarheid en de veiligheid.”

Nu heeft Weert nog een rustig station. De omwonenden leerden leven met het geluid van treinen. „’s Nachts bonjouren goederentreinen hier flink door. Ik slaap er doorheen, maar als ik toch wakker word, blijf ik wakker. Meer lawaai kan deze wijk niet aan”, vertelt buurtbewoner Tjeu Moonen. „Je went eraan, maar meer zou te veel zijn”, zegt ook buurvrouw Bella Salmans. „De dijk biedt nu een mooi zicht. Het zou jammer zijn als er hoge geluidswallen bovenop komen. Maar als ze het willen, doen ze het toch.”

Wethouder Kirkels blijft strijdvaardig. „Je moet vooral geen angst hebben om als gemeente je stem te laten horen in een dergelijk internationaal project. Wij vertegenwoordigen 50.000 mensen. Dat is genoeg om wakker van te liggen.”

De gemeente verwacht dat het goederenvervoer via de lijn Eindhoven-Maastricht groeit van 10 treinen nu tot 70 in 2020. Als daar de 72 treinen van de IJzeren Rijn bij komen, rijden er dagelijks 140 goederentreinen door Weert.

Kirkels vraagt zich bezorgd af wat de Belgen zoal naar zijn stadje zullen sturen. „De Antwerpse haven is sterk gebonden aan de chemische sector. Een ongeval met een ammoniaktrein kan een ontploffing veroorzaken die tot op 800 meter afstand gevolgen heeft. In de nabijheid vind je scholen, appartementen en bejaardenhuizen. Alleen al door dit risico verliest het gebied aan waarde.”

Voor de IJzeren Rijn op het traject Eindhoven-Maastricht aansluit, loopt de route door het Europees beschermde natuurgebied Weerterbergen-Budelerbergen. Tussen de kleumende wandelaars toont vogelgids Jan Stouten enthousiast de stille stuifduinen en de uitgestrekte heivlaktes. Vlak naast de rails staan de hoefafdrukken van een ree. „Hier leven bijzondere dieren zoals de nachtzwaluw, de duinpieper en de kiekendief. De zware treinen zouden hun habitat ernstig verstoren.”

Tussen de bomen door zijn vakantiewoningen te zien. Enkele jaren geleden bouwde Roompot Parks 150 bungalows op enkele meters van de nu nog stille spoorweg. Die investering dreigt haar waarde te verliezen, dus neemt ook het park een advocaat in de arm.

De gemeente Weert eist een tunnel om de IJzeren Rijn onder Weert door te loodsen. „Personenvervoer moet je in de stad proberen te integreren, goederenvervoer moet je er in principe buiten houden”, vindt Huub Keijzers, directeur stadsbeheer.

De tunnel kost 500 miljoen. Het ministerie reageerde nog niet op het voorstel, maar wijst erop dat dit de kosten van het totale project zou verdubbelen.

Kirkels: „Voor de Betuwelijn (die Rotterdam met het Ruhrgebied verbindt, red.) werd flink geïnvesteerd in aanpassingsmaatregelen. Ik zie niet in waarom we het in Weert met minder zouden moeten doen.”

Het ontwerp voorziet in geluidswallen langs het bestaande spoor in Weert. Maar voor Keijzers is dat onvoldoende. „Een geluidswal dempt slechts gedeeltelijk, en is vier meter hoog. Bovenop de bestaande dijk, maakt dat acht meter. Dan loopt er een ‘Berlijnse muur’ door Weert.”

Hij vraagt zich af of de operatie „wel meer is dan een prestigeproject. Elke Europese haven wil kunnen zeggen dat ze een rechtstreekse verbinding heeft met het Ruhrgebied. Door alternatieven af te wijzen laat België de kans liggen om een volwaardige verbinding te bouwen. Het kiest nu voor een ‘kippenlijntje’ dat slechts 70 treinen per dag aankan, maar toch meer overlast veroorzaakt dan een alternatief met 300 treinen.”

Maar het is niet aan Nederland om hierover te beslissen. België lijkt vastbesloten het ‘recht op doortocht’ op te eisen. Historische verdragen verplichten Nederland de infrastructuur te onderhouden. Maar er is nog veel werk en er ligt nog geen definitief ontwerp. Het ministerie verwacht dat het de lijn ten vroegste kan openen in 2018.

Vlakbij het station, bij kapsalon HPA wordt ondertussen over veel gepraat, maar voorlopig niet over de IJzeren Rijn. „Dat zien we vanzelf wel. Het is nog niet voor morgen, toch?”

Bezoek een protestsite tegen de IJzeren Rijn: www.wakkervandeijzerenrijn.nl