Krekels met kaassmaak

Op internet zijn al krekels met ‘bacon and cheese’-smaak en lollies met meelwormen te bestellen. Volgens geograaf Adel den Hartog (1937) kan de kijk op insecten als voedsel in de westerse wereld best veranderen. Hij werkte voor zijn pensionering bij de afdeling Humane voeding en epidemiologie van Wageningen Universiteit.

Waarom zou het idee van insecten eten ons tegenstaan?

„Ze zaten hier niet in het voedingspatroon. Dat is deels geografie: eetbare insecten komen relatief weinig voor, en er zijn hier grote hoeveelheden zoogdieren die we kunnen eten. Dat is in de vochtige tropen wel anders. En insecten zijn een rijke bron van eiwitten en vooral ook vetten. Dus worden ze daar wel gegeten. Onze vroege voorouders komen daar overigens vandaan.”

Maar nu is het hier: wat de boer niet kent...

„Het onbekende is altijd griezelig, ja. Bovendien eet je ook liever niet het voedsel van bevolkingsgroepen waar je geen al te hoge achting van hebt, een etnocentrische houding. De pastorale volken van West-Afrika vinden dat de vissers van de Niger een verachtelijk bestaan hebben, dus eten ze geen vis, tenzij honger ze ertoe dwingt. Na de verovering van Hongarije door de Turken wilden de Hongaren geen koffie drinken, want dat kwam van de bezetters. Terwijl koffie in Wenen direct een succes werd, omdat de Turkse belegering daar mislukte.

„Tijdens de koloniale expansie speelde net zoiets: Europeanen vonden insecten eten heel onbeschaafd. Pas de laatste tijd zie je in Afrikaanse kookboeken recepten met insecten opduiken. En er is een groeiende industrie, vooral in Zuid-Amerika.

„De mens heeft altijd een heel emotionele houding ten opzichte van voedsel, vooral als het van dierlijke oorsprong is.”

Maar emoties en gewoonten kunnen volgens u veranderen.

„Voedingsgewoonten zijn niet statisch. In de zeventiende eeuw durfden de kolonisten van New England de lokale kreeften niet te eten. Dat vonden ze net insecten. Nu zijn die kreeften wereldberoemd, en worden ze als een delicatesse gezien. De tomaat was aan het begin van de vorige eeuw nog een siergewas hier. Toen is de tuinbouwsector met marketingactiviteiten begonnen. Er kwam collectieve, door de veilingen betaalde reclame, en leraressen van de huishoudschool schreven boekjes waarin ze tomaten en andere groenten aanbevalen.

„Je kunt een trend dus bevorderen. Vanuit onze wereld moeten we daarom niet te badinerend en lachend over insecten eten doen. Je moet alleen zorgen dat exotische voedingsmiddelen passen in het stedelijk leven. We staan tegenwoordig ver van de gewone voedselketen, vooral van dierlijke voedingsmiddelen. Dus moet je insecten in gesofisticeerde vorm op de markt brengen. Als mensen ze er eng uit vinden zien, kun je ze verwerken. Insecten zijn goedkoop, en makkelijk te kweken.”

LIESBETH KOENEN

Morgen spreekt dr. Adel den Hartog over 'Insecten, het vlees van de toekomst', 20.00 uur, Aula Wageningen Universiteit, Toegang gratis.