'Alles op een beeldscherm is grafisch ontwerp'

De grafisch ontwerper is intermediair tussen ons en de technologie geworden, zegt Mieke Gerritzen van het Grafisch Museum. „Alles wat op het scherm verschijnt, is ontworpen.”

Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 31-12-2008 Mieke Gerritzen, directeur van het Graphic Design Museum in Breda PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS
Foto Roger Cremers Nederland, Amsterdam, 31-12-2008 Mieke Gerritzen, directeur van het Graphic Design Museum in Breda PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Cremers, Roger

Tracy Metz

Informatiedecoratie. Zo typeert Mieke Gerritzen de alomtegenwoordigheid van het beeldscherm. Schermen zijn overal: in onze broekzak, in de woonkamer, op het bureau, in de tram, op de sportschool, op gebouwen. „We communiceren meer met schermen dan met andere mensen. En alles wat op die schermen verschijnt, is door grafisch ontwerpers gemaakt of op z’n minst aangeraakt. De ontwerper zet niet meer alleen letters op papier, hij is intermediair tussen ons en de technologie. Mijn doel is om historie en actualiteit met elkaar te verbinden.”

Mieke Gerritzen (46) is sinds deze week de nieuwe directeur van het onlangs verbouwde en uitgebreide Grafisch Design Museum in Breda. De afgelopen zes jaar was zij hoofd van de afdeling ontwerp aan het Sandberg Instituut, de mastersopleiding van de Rietveld Academie waar ze zelf haar opleiding volgde. Samen met de (inmiddels afgestudeerde) student Teun Castelein was ze verantwoordelijk voor de manifestatie Artvertising, waarbij de tegels op het gebouw van het Sandberg Instituut aan de Zuidas tijdelijk als advertentieruimte werden verkocht. Zij heeft altijd ook een eigen bureau gehad, eerst onder de naam NL Design en sinds 2001 als All Media, samen met haar partner Koert van Mensvoort.

Gerritzen werkte begin jaren negentig mee aan de allereerste Nederlandse websites, waaronder die van de VPRO, en maakte bekroonde tv-leaders voor Nederland 3. Nu organiseert ze publieke evenementen – bijvoorbeeld de reeks ‘Visual Power Shows’ in Nederland, Duitsland en Los Angeles – en maakt ze vooral films, zoals Beautiful World (2006) over globalisering en beeldcultuur, waarin typografie niet alleen tekst, maar ook beeld vormt.

Mieke Gerritzen wil allereerst de website van het Grafisch Design Museum opnieuw inrichten. „Die moet zich ontwikkelen tot een platform met iedere dag filmpjes en onlinetentoonstellingen. Websites bouwen is inmiddels de core business voor grafisch ontwerpers, bovendien is de site de beste manier om mensen zowel binnen als buiten Nederland te bereiken die niet vaak in Breda komen.”

Het museum zal een digitale interactieve banier ontwikkelen voor het gebouw. Gerritzens plannen zijn niet alleen maar digitaal: ze wil ook een nieuw internationaal tijdschrift over beeldcultuur ontwikkelen onder de naam Pict Society. Daarnaast moet de winkel winstgevend worden, zegt ze: „Ik wil daar een grafisch warenhuis van maken met bijzondere producten.”

Nu staat al een tentoonstelling gepland over de vooroorlogse Duitse typograaf Jan Tschichold. In 1928 publiceerde hij het boek Die Neue Typographie, dat een onderzoek was naar het gebruik van standaarden. In plaats van handgemaakt papier en speciale lettertypen propageerde hij het gebruik van standaardpapiersoorten en -maten en -letters. Gerritzen: „Zijn werk is een voorloper van de gevolgen van de technologie op ons culturele bestaan. Je merkt hoe groot de invloed op de esthetiek is van de software die toevallig beschikbaar is – je kan zo zien wie Flash gebruikt, of Illustrator. Ontwerpers zullen steeds minder zelf maken en steeds meer de tools ontwikkelen, de software, waarmee mensen zelf aan de slag gaan. Kijk maar naar de foto’s en filmpjes op Flickr en Youtube: iedereen is tegenwoordig ontwerper.”

Een ander thema waar het museum aandacht aan zal besteden, is wat Gerritzen noemt de ‘Monalisering’: hoe bepaalde beelden beroemd worden doordat ze telkens weer gepikt, overgenomen, rondgepompt worden.

Daarnaast wil ze interessante ontwerpers carte blanche geven om nieuw werk te maken voor een tentoonstelling in het museum. De eerste zal de van oorsprong Duitse ontwerpster Luna Maurer zijn, die zich bezighoudt met de wisselwerking tussen media, technologie en ontwerp laat zien in uiteenlopende vormen zoals drukwerk, performances, websites, animaties, films en events.

Het museum heeft een klein aankoopbudget, maar nog geen grote collectie. Daar is Mieke Gerritzen blij mee. „Die kan een last zijn, want dan móet je er iets mee. Ik ben een voorstander van het model van De Collectie Nederland, waarbij musea onderling voorwerpen uitwisselen.” Ook in Brabant zijn er instellingen waar ze graag mee wil samenwerken, zoals het Textiel Museum in Tilburg en de Design Academy in Eindhoven waar Alexander van Slobbe net directeur is geworden.

,,Grafisch ontwerpen heeft zich ontwikkeld van een afzonderlijk vakgebied tot een tussengebied dat andere disciplines verbindt, niet alleen drukwerk, maar ook websites, animaties, bewegende beelden”, zegt Gerritzen. „Obama bijvoorbeeld had drie grafische ontwerpers in zijn campagneteam, die elke dag voor een nieuwe clip op Youtube zorgden en billboards in videogames plaatsten. Het gebruik dat Obama van de nieuwe media wist te maken, was belangrijk, zo niet bepalend voor zijn succes. Ik wil in het museum laten zien hoe breed en beweeglijk het grafisch ontwerpen is. Iedereen heeft ermee te maken, zeker nu ons hele bestaan doordesemd is van media.”

Kijk voor meer informatie op www. graphicdesignmuseum.nl