Weer opvoering van ?de grote gasruzie?

Rusland en Oekraïne hebben opnieuw het toneel betreden voor de jaarlijkse uitvoering van hun drama ‘De Grote Gasruzie’. Gazprom, het Russische staatsgasbedrijf, heeft de gaslevering aan Oekraïne gestaakt, omdat niet alle leveranties zijn betaald.

Beide landen kampen met gevolgen van de financiële crisis. Oekraïne heeft het Internationale Monetaire Fonds in oktober om hulp gevraagd. Rusland is getroffen door de dalende energieprijzen. En Gazprom moet zijn uiterste best doen om zijn buitenlandse schulden te kunnen aflossen. Daarom wordt het drama dit jaar onder grotere spanning opgevoerd, hetgeen het lastiger maakt dan voorheen om tot een oplossing te komen.

Het conflict is een hard commercieel gevecht, waarin twee monopolies tegenover elkaar staan. Gazprom is de enige gasleverancier van Oekraïne. Maar 85 procent van het Russische gas dat naar West-Europa wordt getransporteerd, moet Oekraïens grondgebied doorkruisen. Van oudsher heeft Gazprom zijn gas tegen korting aan Kiev verkocht. Daar staat een extra lage vergoeding voor het transitorecht tegenover. Maar het Russische concern tracht zijn klanten uit de vroegere Sovjet-Unie ertoe te bewegen tarieven te betalen die dichter liggen bij de prijzen die andere klanten moeten neertellen.

Gazprom heeft ook alle reden om dat te doen. Zijn aandeelhouders – waaronder westerse beleggers – subsidiëren Oekraïense huishoudens, ook al wordt die subsidie gecompenseerd door de lagere transitokosten. Deze ruzie had op een volwassen manier moeten worden opgelost – door middel van een compromis. En het grootste deel van de schuld voor de ontstane situatie ligt duidelijk bij Oekraïne. Het land heeft Gazprom tegen zich in het harnas gejaagd door zijn rekeningen niet op tijd te betalen. De verdeelde regering – de president en de premier verschillen van mening over het beleid jegens Rusland – heeft de zaken er alleen maar erger op gemaakt. Rusland is nu bang dat Oekraïne een deel van het voor Europa bestemde gas zal aftappen voor eigen gebruik. Kiev zegt dat die vrees ongegrond is. Er lijkt voldoende gas te zijn om iedereen het nog drie maanden te laten uithouden.

De Europese Unie heeft er duidelijk belang bij leiderschap te tonen bij het vinden van een oplossing voor het geschil. Zij moet druk uitoefenen op Oekraïne om zijn rekeningen te betalen, en vervolgens proberen een lange termijnafspraak te regelen tussen beide partijen die een herhaling van het langgerekte drama van een jaar geleden moet voorkomen

Pierre Briançon

Vertaling Menno Grootveld

Voor meer commentaaruit Londen: www.breakingviews.com