Makkers staakt uw wild geraas

De Verenigde Staten waren niet toegerust om de financiële crisis die het land afgelopen jaar midscheeps raakte effectief te bestrijden. Het ontbrak de beleidmakers aan de juiste instrumenten om in te grijpen, zelfs nadat het Congres in oktober instemde met een ongekend groot reddingsplan van 700 miljard dollar.

Deze ontboezeming komt van Henry M. Paulson Jr., de scheidend minister van Financiën van de VS. In een zeldzaam openhartig interview in de Financial Times van 31 december erkende Paulson in zekere zin het failliet van het Amerikaanse toezicht.

Anders dan in veel Europese landen, waar het toezicht op de financiële sector door de plaatselijke centrale bank wordt gedaan en het toezicht op de beurzen door een lokale AFM, is het Amerikaanse toezicht een lappendeken. Paulson: „We hadden te maken met een hopeloos verouderde financiële architectuur.”

Paulsons kritiek is begrijpelijk. Afgelopen september werden in drie weken tijd de vier resterende zelfstandige Amerikaanse zakenbanken van de aardbodem geveegd, nam de overheid de controle bij de twee grootste hypotheekbedrijven van het land over en werd ’s werelds grootste verzekeraar, AIG, genationaliseerd. Geen van deze maatregelen kwam „uit het boekje” en Paulson zegt dat hij die maand drie keer gedacht heeft dat het financiële stelsel definitief in de afgrond zou verdwijnen.

Toch is Paulsons Werdegang opmerkelijk. Tot zijn benoeming als minister van Financiën, in juni 2006, stond Paulson aan het hoofd van zakenbank Goldman Sachs. Paulson, die daar in 1974 zijn carrière begon, wist dus vanaf de ‘andere kant’ precies waar de gaten in het toezicht zaten. Sterker nog, hij heeft er jarenlang van geprofiteerd en de grenzen opgerekt.

Zo was het Paulson die, gesteund door zijn toenmalige collega’s van Merrill Lynch, Lehman Brothers, Bear Stearns en Morgan Stanley, in 2004 bij beurstoezichthouder SEC succesvol pleitte voor het verruimen van de mogelijkheden van zakenbanken om met geleend geld te beleggen.

De laatste maanden kreeg Paulson steeds meer kritiek dat hij zijn ex-makkers uit de zakenbankenwereld te veel zou sparen.

Met het vertrek van Bush en de komst van Obama wordt ook Paulson op 20 januari opgevolgd. Timothy Geithner, nu de baas van de New York Federal Reserve, neemt zijn plaats in. Geithner en Paulson bestreden de crisis op Wall Street grotendeels zij aan zij en Geithner zal Paulsons analyse dus zeker delen. De grote uitdaging voor Geithner is om het bolwerk van kleine toezichtskoninkrijkjes in de VS te breken. Geithner heeft in ieder geval een pre boven Paulson: hij heeft nooit in de bankenwereld zelf gewerkt.

Egbert Kalse