Snel of zelfs heel snel voor de rechter

In de vier grote steden houden rechters vandaag supersnelrechtzittingen. Wie zich met Oud en Nieuw misdroeg, moet dat meteen voelen. Niet alle zaken zijn simpel genoeg.

Hij heeft de twijfelachtige eer om als eerste verdachte in Rotterdam via het supersnelrecht te worden berecht. Een Vlaardinger die tijdens oudjaarsnacht in zijn woonplaats enkele ME’ers bedreigde, moet zich vanmiddag al voor de rechtbank verantwoorden.

Vandaag vinden in de vier grote steden Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht de eerste supersnelrechtzittingen plaats. Het Openbaar Ministerie (OM) treedt dit jaar hard op en vindt dat relschoppers onmiddellijk moeten voelen dat ze zich hebben misdragen. Gisteren, op Nieuwjaarsdag, draaiden officieren van justitie en rechter-commissarissen overuren om alle processtukken op tijd klaar te krijgen.

Voor de Rotterdamse officier van justitie Ernst Pols (39) begint de eerste dag van 2009 om half acht ’s ochtends met een sms’je. Afkomstig van zijn collega die de hele nacht in het coördinatiecentrum van de hulpverleningsdiensten, de zogenoemde war room, heeft doorgebracht.

Tijdens de jaarwisseling zijn in de regio Rotterdam-Rijnmond in totaal 86 arrestaties verricht, leest Pols in het sms’je. Enkele uren later beslist hij dat de man uit Vlaardingen in aanmerking komt voor een supersnelrechtzitting. Diverse ME’ers hebben de man aangewezen als de verdachte en dus is er volgens de officier van justitie sprake van „een ronde zaak”: een bewijstechnisch gezien relatief eenvoudige zaak.

Aan het eind van de dag, vele kopjes koffie en telefoontjes later, kan Pols de eindstand opmaken: ‘slechts’ twee van de 86 arrestanten komen in aanmerking voor een supersnelrechtzitting – het kleinste aantal van alle vier grote steden. In de meeste zaken is het bewijs nog niet op orde, legt Pols uit, en daarom is het onmogelijk de verdachten binnen anderhalve dag te berechten. Deze zaken komen later nog aan de orde.

Behalve de Vlaardinger moet nog een man voorkomen. Hij zou tijdens Oud en Nieuw op straat zijn vrouw hebben mishandeld. Eén verdachte moet maandag, via het ‘gewone snelrecht’, voor de rechter verschijnen: hij staat terecht voor het vernielen van een autospiegel. De eigenaar van de auto moet de papieren nog in orde maken, vandaar dat de zaak over het weekend heen getild wordt. „Dat kan aan zúlke simpele dingetjes liggen”, legt Pols uit.

In Den Haag zijn negentig mensen gearresteerd. Vandaag verschijnen negen verdachten voor de rechter en maandag zes. De meesten van hen staan terecht voor geweld tegen de politie. Zij hebben de politie bekogeld met flessen, stenen of vuurwerk. Andere verdachten moeten zich voor de rechter verantwoorden voor het laten ontploffen van een auto en het uitbranden van een speelhuisje.

Vervolg Snelrecht: pagina 3

Insluiping, een typisch vergrijp tijdens jaarwisseling

Vervolg Snelrecht van pagina 1

In Amsterdam zijn tijdens Oud en Nieuw zestig aanhoudingen verricht en hebben vandaag zes supersnelrechtzittingen plaats. Het gaat om vuurwerkovertredingen of mishandeling. Een van de verdachten zou een ME’er hebben mishandeld toen die hem probeerde aan te houden. Een andere, minderjarige verdachte zou een beveiligingsman hebben bespuugd, bedreigd en een vuurpijl op hem hebben afgeschoten. Zijn zaak werd vanmiddag achter gesloten deuren behandeld.

In Utrecht ten slotte werden tijdens Oud en Nieuw 87 personen gearresteerd van wie er vandaag tien voor de rechter staan. Volgens een OM-woordvoerster gaat het om lichte vergrijpen zoals vernieling, bedreiging en belemmering. Eén persoon moet zich vanmiddag verantwoorden voor insluiping; „een typisch vergrijp tijdens de jaarwisseling, omdat mensen na twaalven naar buiten gaan om de buren een gelukkig nieuwjaar te wensen en de deur achter zich openlaten”. Zeven andere verdachten moeten op 6 februari voor de rechter verschijnen, in hun zaken is nader onderzoek nodig.

Het Openbaar Ministerie heeft aangekondigd zwaardere straffen te eisen. Officieren van justitie kunnen hogere geldboetes, hogere taakstraffen en vaker en hogere celstraffen eisen. Behalve een gevangenisstraf kan ook een straatverbod worden opgelegd tijdens de volgende jaarwisseling.

Het Openbaar Ministerie heeft ongeveer driehonderd zaken voorgelegd gekregen die specifiek met de jaarwisseling te maken hadden. Behalve de ongeveer 35 personen die zich via het supersnelrecht voor de rechter moeten verantwoorden, worden tussen de zestig en zeventig personen voor de ‘gewone’ snelrechter gebracht. Dat wil zeggen dat ze binnen zeventien dagen na hun aanhouding terechtstaan. Zo’n negentig relschoppers kregen na hun aanhouding meteen een boete of taakstraf opgelegd, of ze zijn gedagvaard voor een rechtszitting later deze maand.

Het OM blijkt binnen anderhalve dag complete zaken aan de rechtbank voor te kunnen leggen. Toch is het succes van de supersnelrechtzittingen niet gegarandeerd, zegt de Rotterdamse officier van justitie Pols. „Als de verdachte en zijn advocaat weigeren mee te werken, komt de zaak pas op een later moment voor de rechter. En dan zou je kunnen zeggen dat al ons snelle werk voor niks is geweest.”