Doe gewoon

Ongelovige verbazing, zo noemen we het. Je bereidt je ergens op voor, in stilte verheug je je bijvoorbeeld op een vertrouwd stadsbeeld dat je lange tijd niet hebt gezien, je slaat de laatste hoek om, en het is weg. Gracht gedempt, bomen omgehakt, gebouw afgebroken. Dat kan niet, denk je. Dat wil je niet geloven. Maar het moet, dit is de nieuwe werkelijkheid. Het went wel weer maar de verbazing blijft nog lang nabroeien.

Zo overkwam het me toen ik deze week met de tram over het Rembrandtplein reed. Altijd even kijken naar de driedimensionale Nachtwacht die daar aan de voet van het grote standbeeld staat. Het vendel van Frans Banning Cock in brons, zwaar gewapend en daartussen de toeristen die met de krijgslieden op de foto gaan. Een van de grootste attracties van Amsterdam en bovendien gratis.

Verdwenen.

Ik heb weleens voorgesteld het meesterwerk van Vincent van Gogh, De Aardappeleters, in drie dimensies op het Museumplein te zetten. Dat zou een enorme internationale uitstraling geven, denk ik. Wel bijval gekregen, maar de gemeente heeft andere uitstralingsplannen.

Zoals we weten staan aan dit plein drie musea die stuk voor stuk een groot aantal kunstschatten van wereldformaat in hun collectie hebben. Het Van Gogh is nu nog gewoon toegankelijk, het Rijks wordt al jaren half verbouwd en het Stedelijk zal volgens de laatste schattingen in 2010 weer open gaan. En dan hebben we nog het Concertgebouw met het beste orkest ter wereld. Je zou denken dat dit mooi genoeg is. Als al die gebouwen weer gewoon toegankelijk zijn, en ook de meest uitheemse toeristen dankzij de nieuwe chip zullen kunnen begrijpen hoe je er met het openbaar vervoer moet komen, heeft Amsterdam een weergaloos Museumkwartier. Ook nog met een poffertjeskraam, waar rijke Chinezen van dit oerhollandse gerecht kunnen genieten, zoals wij van de haaienvinnensoep.

Dit is voor het Amsterdamse gemeentebestuur niet genoeg. Door de Noord-Zuidlijn zal het plein op een andere manier bereikbaar worden en het moet dus worden aangepast. Of deze fameuze lijn ooit voltooid wordt, is na de jongste inzakkingen en aanstaande boringen voor de bezorgde burgerij opnieuw de vraag. Maar regeren is vooruitzien. En zo komt het dat wethouder Maarten van Poelgeest op 16 december zijn Visie Museumkwartier heeft gepresenteerd. Ik put mijn wijsheid uit de Stadsdeelkrant Oud-Zuid. Er is ook een website: oudzuid.amsterdam.nl.

„Op korte termijn wordt alles wat kapot is of niet functioneert, gerepareerd. Het plein wordt schoon, heel en veilig gemaakt.” Dat is een goed begin, en ik wil niet onvriendelijk zijn, maar tien jaar geleden had de overheid ook al op dat idee kunnen komen. Maar dan. „Er komen meer winkels, galeries en vooral meer goede restaurants, grand café’s en brasseriën in het gebied.”

Dit vind ik een zorgwekkend voornemen. Kijk eens naar de andere pleinen. Daar kun je je ook al dik en rond eten en je tot je kruin toe volzuipen, blowen, alles behalve een sigaret opsteken. Het Rembrandtplein is onder de horeca bezweken, het Thorbecke idem, het Leidse van hetzelfde laken een pak, de Nieuwmarkt dito. En nu zou je die arme ondernemers daar nog concurrentie moeten aandoen, om de uitstraling te bevorderen.

Geachte wethouder, doe het niet. Zorg eerst dat die musea weer toegankelijk worden, want langzamerhand dreigt een halve generatie van haar kunstgenot beroofd te worden. En moet er dan per se een attractie komen, denk nog eens aan De Aardappeleters in 3D, of haal De Nachtwacht terug.

En nu we het er toch over hebben: hoe verhoudt zich dit uitstralingsplan tot het project van de Commissie Cultuur Zuidas om voor honderd miljoen euro een ‘culturele icoon’ te bouwen, een ‘soort Grand Palais’ dat een half miljoen bezoekers per jaar zou moeten trekken? En waar zullen die mensen dan moeten eten?