Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Cultuur

Fotograaf struikelt door onhandig 'fotofoppen'

De Volkskrant breekt met een fotoshoppende fotograaf. De fotowereld reageert verdeeld: „Photoshop zou verboden moeten worden.”

DEZE FOTO NIET HERGEBRUIKEN De ‘reeënfoto’ van Jean-Pierre Jans, uit de reisbijlage van de Volkskrant van 25 oktober. Foto HH gemanipuleerde foto photoshop
DEZE FOTO NIET HERGEBRUIKEN De ‘reeënfoto’ van Jean-Pierre Jans, uit de reisbijlage van de Volkskrant van 25 oktober. Foto HH gemanipuleerde foto photoshop Jans, Jean-Pierre

Het was een gerucht dat al weken rondzong in de fotografiewereld. Een fotograaf die werkt voor de Volkskrant zou met foto’s hebben „gerommeld”. En dat is spectaculair nieuws: als het waar is, kan het de doodklap zijn voor de carrière van een fotograaf. Opnieuw barstte een discussie los over het gebruik van beeldbewerkingsprogramma Photoshop: niemand weet precies waar manipuleren frauderen wordt.

Afgelopen woensdag beëindigde Volkskrant de samenwerking met vaste freelancer Jean-Pierre Jans. Aanleiding voor de breuk zou zijn dat Jans minstens twee foto’s sterk heeft gemanipuleerd. In elk geval één foto, van een aantal reeën in de duinen, is gepubliceerd in de reisbijlage.

Volgens Jans is de breuk met de Volkskrant veroorzaakt door een „intern, persoonlijk conflict met de fotoredactie”. Jans geeft toe dat elementen zijn toegevoegd aan de ‘reeënfoto’ maar zegt dat dit een incident was. „Twee neefjes hebben op mijn computer zitten spelen en deze foto bewerkt. Toen ik later deze foto naar de krant stuurde, heb ik dat niet gezien”. Sporen van ‘knippen en plakken’ in andere foto’s wijt Jans aan zijn eigen onhandigheid met de software.

De Volkskrant wilde daar niet in mee gaan. „We moeten elke schijn van onbetrouwbaarheid vermijden”, zegt hoofdredacteur Pieter Broertjes. Volgens Jans is de breuk wederzijds. Wel heeft hij een jurist van fotografenvakbond NVF in de arm genomen omdat hij vindt dat hij oneerlijk is behandeld.

De Volkskrant heeft Jans een maand geleden op non-actief gezet. Vervolgens heeft Eduard de Kam, docent aan het Nederlands Instituut voor Digitale Fotografie, zeven ‘verdachte’ foto’s onderzocht. Zijn oordeel: er is te veel mee „gerommeld”. En dat is kwalijk, vindt hij. „Als je tot de top van de Nederlandse fotografie behoort, moet je begrijpen dat het levensgevaarlijk is om te manipuleren. Het liefst zou ik fotoshoppen helemaal willen verbieden”, zegt De Kam. De ‘beperkte’ mogelijkheden van de vroegere donkere kamer zijn volgens hem geen goed grenscriterium. „Daar kon je ook een meeuw in een foto plakken, als je goed was. En dat mag ook niet.”

Fotograaf Jans is aangesloten bij agentschap Hollandse Hoogte (HH), dat wel met hem blijft samenwerken. Directeur Louis Zaal: „Voorlopig blijven wij bij onze overtuiging dat hij de waarheid spreekt.” Zaal zegt dat moeilijk valt te bewijzen of elementen aan de foto’s zijn toegevoegd of dat Jans elementen er heeft uitgehaald en weer teruggezet, zoals hij verklaart. „Onhandig” hierbij is dat Jans de oorspronkelijke digitale bestanden niet heeft bewaard.

Zaal heeft een ernstig gesprek gevoerd met Jans. „Van mij mag alles”, zegt Zaal, „zolang je het duidelijk vermeldt.” Gistermiddag stuurde Zaal een brief aan zijn ruim 300 fotografen, waarin de huisregels van Hollandse Hoogte nog eens op een rijtje worden gezet: „geen fotofop”.