Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

Arbeidsmarkt

Overwerken is leuk, ja echt!

Maandag promoveert Debby Beckers op haar onderzoek naar overwerken.

Extra werken kan ook positieve effecten hebben.

Je had zo’n leuke avond voor jezelf gepland, maar de uren vliegen voorbij en je werk is nog steeds niet af. Overwerken: iedereen heeft er een hekel aan. Tenminste, dat zou je denken. Maar uit onderzoek van arbeidspsycholoog Debby Beckers aan de Radboud Universiteit in Nijmegen blijkt iets anders: als je af en toe overwerkt dan kun je je baan juist leuker gaan vinden.

Hoe is het mogelijk dat mensen hun werk leuker vinden door overwerk?

„Ik denk dat werkplezier en overwerken hand in hand gaan. Hoe meer je werkt, hoe beter je erin wordt en hoe meer waardering je krijgt van je baas en je collega’s. Dan haal je meer voldoening uit je baan. Andersom geldt ook dat als je het werk leuk vindt, je eerder geneigd bent langer te blijven.”

Dus extra werk kan geen kwaad?

„Nee, niet per se. Maar hier gaat het dus over een paar uurtjes overwerken per week. Dit noemen we gematigd overwerken. Als je meer dan vijfenvijftig à zestig uur per week werkt, dan is dat helemaal niet goed voor je. Eerdere onderzoeken hebben uitgewezen dat extreem overwerken grote gezondheidsrisico’s met zich mee brengt, zoals depressiviteit en hartklachten. In deze mate overwerken komt in Nederland weinig voor.”

Wanneer moet je oppassen?

„Als je overwerkt tegen je zin. Onvrijwillig gematigd overwerk vormt namelijk wel degelijk een risico voor het ontwikkelen van bijvoorbeeld burn-out, met name als de extra werkuren niet betaald worden.”

In je proefschrift heb je het over goede voorwaarden voor overwerk. Wat zijn die?

„Ten eerste gaat het er dus om dat je het overwerk vrijwillig doet. Verder is het heel belangrijk dat je zelf kunt bepalen wanneer je het doet. Werkgevers doen er goed aan een flexibel arbeidstijdenbeleid te voeren, waarbij ze werknemers controle geven over óf en wanneer men overwerkt.”

Je pleit voor aanscherping van de Arbeidstijdenwet. Wat moet er anders?

„In de Arbeidstijdenwet staat dat je gemiddeld maximaal 48 uur per week mag werken, over een referentieperiode van zeventien weken. Maar voor mensen die onvrijwillig overwerken is dat te veel. Zij moeten beter worden beschermd. Verder pleit ik ervoor de referentieperiode van zeventien weken terug te brengen tot vier weken, zodat extreem overwerk slechts sporadisch kan voorkomen en werknemers verzekerd zijn van voldoende hersteltijd om tot rust te komen.”

Wat moet je doen als je het wél vervelend vindt om langer te blijven?

„Werknemers moeten niet te bang zijn om ‘nee’ te zeggen als hun baas ze vraagt over te werken. Hij moet weten dat je het vervelend vindt, want alleen dan kan hij of zij rekening met je houden. Ik zou ook niet aanraden om een tijdelijke uitvlucht te verzinnen als: ‘nu kan ik niet, maar volgende keer wel’ of iets dergelijks. Je hebt jezelf ermee. Bovendien kan te veel overwerk een teken zijn van mismanagement. Als je continu moet overwerken, dan heeft je baas gewoon te weinig mensen in dienst.”