'Onbegrijpelijke wegen' in politiek-zakelijk Almelo

Wethouder Sjoers van Almelo lichtte deze week omstreden privétransacties toe. Wat is er aan de hand met de gemeente die een half jaar terug door een gijzeling werd opgeschrikt?

Provisorisch gerepareerde ruiten, zwartgeblakerde muren. In een hoek staan nog enkele ongehavende met rood fluweel beklede en met goud omrande fauteuils. Grand Café De Rechter in Almelo ligt er nog net zo bij als vlak na de brand op 16 juni.

Die maandag verloor de Turks-Koerdische horecaondernemer Ahmet O. zijn zelfbeheersing. „Gek gemaakt” door de gemeente, zoals hij zelf verklaarde, stichtte hij brand in zijn zaak, reed naar het stadhuis, stak daar zijn auto in brand, en ging met twee pistolen het stadhuis in, op zoek naar degene die hij verantwoordelijk achtte, CDA-wethouder Anthon Sjoers. In de bestuursvleugel trof hij alleen wethouder Bert Kuiper (PvdA) en vier ambtenaren. O. hield hen ruim vijf uur lang in gijzeling.

„Een wanhoopsdaad”, noemde zijn advocaat het. O. had moeite een vergunning te krijgen voor De Rechter, gevestigd in een voormalig winkelpand in de binnenstad dat op de nominatie staat te worden gesloopt. Iedere keer was er wat. Problemen met de huurtermijn, problemen met het terras. Op marktdagen stonden kramen pal voor zijn zaak. Intussen waren ook vragen gerezen over de financiering van zijn onderneming.

De gijzeling was nauwelijks afgelopen of op websites viel te lezen dat de gemeente die over zichzelf had afgeroepen. Her en der klonk begrip voor de strafbare daden van O. „Jammer dat deze man de dupe is geworden van het corrupte Almelo.” Er werd gesproken over „de onbegrijpelijke wegen” van de ambtenaren.

Aan het vergunningenbeleid lijkt het nodige te schorten. Vraag het Henny ter Avest. Ook zij ervaart problemen met vergunningen voor haar partycentrum, ook zij kreeg dwangsommen opgelegd, net als O. Ook zij stapte naar de rechter om de maatregelen aan te vechten. Ze won, net als O.

Ter Avest is eigenaar van kinderspeelparadijs Dolle Pret en een partycentrum op een industrieterrein in Almelo. „Vanaf dag één is het mij hier al moeilijk gemaakt, maar de ellende begon pas goed toen de gemeente had bepaald dat industrie bij industrie hoort, en horeca bij horeca. Ze willen dat ik naar de binnenstad verhuis, ik niet. Sindsdien is er trammelant.”

Vraag ook Jeroen Dierick en Hetty Kuipers naar het vergunningenbeleid. Zij procederen al jaren tegen een horecaterras grenzend aan hun achtertuin. Vier rechtszaken hebben ze gewonnen, maar de gemeente laat het terras ongemoeid, zeggen zij. De eigenaar, Jan Torny, en de gemeente weerspreken dat. Zij hebben de procedures gewonnen, zeggen ze. Hoe dan ook, het bewuste etablissement, De Vier Vensters, draait door omstandigheden al vier jaar zonder geldige vergunning. Voor Dierick en Kuipers staat vast: „Waar de een alles voor elkaar krijgt, wordt het de ander moeilijk gemaakt.” Ze vermoeden vriendjespolitiek. Ook Ter Avest ervaart dat: „Ik heb hier geen connecties. Ik kom uit Gelderland. Dan is het een drama.”

Ons kent ons in Almelo, de familiebanden en onderliggende zakelijke verhoudingen zijn algemeen bekend. Zakenman Torny heeft diverse panden en horecazaken, en is directeur van Thuiszorg Service Nederland. De dochter van de VVD-fractievoorzitter in de gemeenteraad is zijn zakenpartner. De CDA-fractievoorzitter is een zwager van wethouder Sjoers. Een dochter van Sjoers werkt in een zaak van Torny.

Maar degenen van wie wordt verondersteld dat ze dicht bij het vuur zitten en worden bevoordeeld, vinden ook dat ze niet gemakkelijk iets voor elkaar krijgen. Ze menen juist dat ze extra kritisch worden benaderd omdat ze familierelaties hebben met raadsleden of wethouders. „Als je ziet hoe lang wij bezig zijn geweest om bij een van onze cafés een winterterras voor elkaar te krijgen… Drie jaar”, zegt Xandrine van Woudenbergh, dochter van de VVD-fractievoorzitter. Haar vader verlaat steevast vergaderingen of stemt niet mee als het gaat om zaken waar zijn dochter bij betrokken is.

Tv-programma Zembla schetste afgelopen zondag in een documentaire over de gijzeling en het Almelose vergunningenbeleid het beeld van een getergde ondernemer die geen uitweg meer zag en een gemeente die met twee maten meet. Wethouder Sjoers zag zich genoodzaakt tekst en uitleg te geven over grondtransacties waar hij als particulier bij was betrokken. Daarbij zou hij bevoordeeld zijn ten opzichte van andere kopers. De grond was hem aangeboden, zei Sjoers, wat de verkoper ontkent. Daarna bleek nog dat de wethouder een andere grondtransactie had verzwegen. De gemeenteraad laat onderzoek doen naar de grondtransacties, door Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten.

Tweede Kamerlid Fred Teeven (VVD) stelde over O. vragen aan de minister van Justitie. De parlementariër vindt dat de Zembla-documentaire „een iets te simpele voorstelling” van zaken gaf. „Het kan niet zo zijn dat zaken van een kant worden belicht, omdat de andere met geweld wordt bedreigd.” Teeven wil weten of O. banden onderhoudt met de Koerdische afscheidingsbeweging PKK, en of sprake is van bedreiging en afpersing van horecapersoneel in Almelo door Turkse bendes. O. zou daar mogelijk bij betrokken zijn.

Bekend is dat de politie voor de gijzeling al onderzoek deed naar O. Hij zou op 26 mei horecaondernemers hebben bedreigd tijdens een gesprek waarin hij geld zou hebben geëist. De betrokken ondernemers zwijgen. Ze hebben geen aangifte gedaan. Het onderzoek is stopgezet. O. ontkent.

Andere horecaondernemers zeggen niet afgeperst of bedreigd te zijn. Niels Mulder van café Nielz kan zich wel herinneren dat O.’s echtgenote, formeel eigenaar van De Rechter, hem kort voor de gijzeling vroeg 50.000 euro te investeren in haar zaak, die nu failliet is. „Kennelijk hadden ze het financieel moeilijk.”

Ook heeft ondernemer Salah, die begin dit jaar restaurant De Molen in Almelo van O. overnam, bij de politie verklaard dat hij is bedreigd. O. zou hebben gezegd dat hij hem „dood zou maken met een kogel” als de zaak niet goed zou lopen. Deze man legde die verklaring pas af nadat zijn restaurant in juli was overvallen. De Molen is inmiddels gesloten, de uitbater vertrokken uit Almelo.

Burgemeester Menno Knip onthield zich in Zembla van commentaar. Hij wilde niet reageren op zaken die onder de rechter zijn. Nu zegt hij: „Vraag een willekeurige ondernemer of-ie vindt dat vergunningen gemakkelijker en sneller moeten worden verleend, en hij antwoordt ja. We hebben in dit land een gigantische regeldruk. Het is lastig al die regels toe te passen. Maar dat moeten we wel doen, want veiligheid staat voorop. We willen geen tweede Volendam. En als mensen zeggen: ‘Almelo heeft dit over zichzelf afgeroepen’, dan zeg ik: „Er is geen daad ter wereld die een gijzeling rechtvaardigt.”