Helden van het vaderland

Bij wedstrijden tussen de Verenigde Staten en Israël maakten de Amerikanen vaak het grapje dat het er om ging wie er beter waren, ‘onze Russen of hun Russen’. Als je kijkt naar de uitslag van de Olympiade in Dresden, zie je dat het grapje nog steeds op gaat.

Goud voor Armenië, zilver voor Israël en brons voor de Verenigde Staten. Van de 15 spelers van die landen – vijf per team – zijn er 13 geboren in de Sovjet-Unie. Je kunt Armeniërs natuurlijk geen Russen noemen, maar wel heeft hun succes nog steeds iets te maken met de wonderbaarlijke schaakmachine van de Sovjet-Unie.

Vladimir Akopian, geboren in 1971, vertelde op de persconferentie van het Armeense team dat hij als jeugdspeler nog met Michail Botwinnik had gewerkt. Die had gezegd dat hij wereldkampioen kon worden als hij hard zou werken, maar dat had hij helaas nooit gedaan. Nou ja, twee keer achter elkaar de Olympiade winnen is ook niet slecht. We raken er aan gewend, zei Levon Aronian, die vaak dingen zegt die hij niet helemaal meent.

De Armeense president Serzh Sargsian was naar Dresden gekomen om de laatste ronde mee te maken en om het team in het presidentiële vliegtuig mee terug te nemen naar Jerevan, waar een heldenwelkom wachtte. Wat bij ons voetbal is, is daar schaken.

Levon Aronian zei: „We worden op straat herkend, vooral Vladimir, die in Jerevan woont, al denken ze bij hem vaak dat ik het ben.” Dat werd door Akopian bevestigd. In het begin had hij nog gezegd dat hij Vladimir was en niet Levon, maar op den duur had hij dat opgegeven, en als ze nu op straat vroegen „Levon, wanneer ga je Linares winnen?” dan maakte hij hen gelukkig door simpel te zeggen: „In februari.”

Ongeveer duizend schakers en schaaksters speelden in Dresden en er moeten bijna evenveel teamcaptains, secondanten en wedstrijdleiders hebben rondgelopen. Toen het er sneeuwde, schreef Susan Polgar, die de public relations van het toernooi deed, dat het voor veel deelnemers de eerste keer was dat ze sneeuw zagen.

Die simpele opmerking ontroerde me en ik vroeg me af of ik door mijn schaakreizen ook wel eens een spectaculair weersverschijnsel had meegemaakt dat me anders onbekend was gebleven. Ja, een tropische regenbui met een angstaanjagend onweer. Achteraf gezien had ik het niet willen missen.

Gabriel Sargissian (Armenië) – Alexander Grisjtsjoek (Rusland), Olympiade 7de ronde

1. d4 Pf6 2. c4 e6 3. Pf3 b6 4. g3 La6 5. Dc2 c5 6. d5 Dit gambiet is de laatste jaren erg populair. 6...exd5 7.cxd5 Lb7 8. Lg2 Pxd5 9. 0-0 Le7 10. Td1 Dc8 11. a3 Pc7 Tot nu toe deed iedereen 11...Pf6, maar in Topalov-Anand, Bilbao 2008, bleek het nieuwtje 12. Lg5 erg sterk. 12. Pc3 Pc6 13. Lf4 0-0 14. Lxc7 Dxc7 15. Pb5 Dd8 16. Pe5 Pxe5 17. Lxb7 Tb8 18. Le4 a6 Anders wint wit zijn pion gratis terug, met behoud van zijn positioneel voordeel. Met de gespeelde zet nodigt zwart zijn tegenstander uit om een stuk te offeren. 19. Lxh7+ Kh8 20. Df5 g6 Een andere manier om het stuk te winnen was 20...axb5 21. Dh5 Pg4 22. Dxg4 g6 met onduidelijk spel. 21. Dxe5+ Lf6 22. Df4 axb5 23. Dh6 Lg5 24. Dh3 Kg7 25. Lxg6 Kxg6 Zwart heeft zijn stuk, wit heeft sterke aanval. 26. Td6+ Kg7 27. Tad1 Tg8 Hierna komen wits pionnen ongehinderd naar voren. Waarschijnlijk was 27...Th8 een betere verdediging. 28. f4 Lf6 29. e4 Th8 30. Dg4+ Kf8 31. e5 Le7 32. Txd7 De8 33. f5 f6 34. Df4 c4

Nu had wit waarschijnlijk met 35. exf6 in de aanval kunnen winnen, hoewel de varianten ingewikkeld zijn. 35. e6 Hij verkiest een insnoering die ook erg onprettig is voor zwart. 35...Tc8 36. T1d4 Th7 37. h4 Kg8 38. Kh2 Tg7 39. Df3 Kh8 40. Ta7 Df8 41. Tdd7 Te8 42. Tab7 Tb8 43. Ta7 Te8 44. Kh3 Dg8 45. Ta6 Dh7 46. Ta8 Txa8 47. Dxa8+ Tg8 48. Df3 Tg7 49. Df4 Dh5 50. g4 De8 51. Tb7 Kh7 52. De4 Lc5 53. g5 Na lang manoevreren wordt de strijd verscherpt. 53...Txb7 En zwart maakt meteen een fout. Beter was 53...Dd8. 54. Dxb7+ De7 55. g6+ Kg7 56. Dd7 b4 Het eindspel na 56...Dxd7 57. exd7 gevolgd door een koningsmars naar de damevleugel, zou verloren voor zwart zijn. 57. axb4 Lxb4 58. Kg4 Kh6 59. Kf3 b5 Een pionoffer met de bedoeling om na 60. Dxb5 met 60...Dd6 61. Dd7 Dd3+ uit de klem te komen, maar ook dat lijkt verloren voor zwart. 60. Ke4 Lc5 De laatste kans op verzet was 60...Dg7 61. Kd5 Lf8 61. Kd5 Lb4 62. Kc6 Dc5+ 63. Kb7 De7 64. Ka6 Zwart gaf op.

Hans Ree