Dromen op de schoolfoto

Leerlingen verbeelden hun ambities voor de toekomst. De klassieke schoolfoto krijgt hierbij een tweede leven.

De bel die het einde van de les aankondigt, klinkt door het Rijnlands Lyceum in Oegstgeest. Twee jongens springen op van hun stoel, maar realiseren zich dan dat ze moeten blijven zitten. De vwo-brugklas begint zo dadelijk aan het project Toekomstdroom, waarvoor de leerlingen nu een vragenlijst over hun schoolleven en toekomstbeeld moeten invullen.

„Hoe zullen jullie mij herinneren?”: een meisje met een blonde paardenstaart legt een van de vragen voor aan haar klasgenoten. „Als een stomme…” Een jongen met stekeltjeskapsel en een streepjestrui maakt zijn zin niet af – zijn docent kijkt hem waarschuwend aan.

De stukjes die de leerlingen op pc’s invoeren, komen in een klassenboek. Ieder kind krijgt hierin twee pagina’s: één met tekst en pasfoto en één met de foto als blikvanger, waarop de toekomstdroom wordt uitgebeeld. Zo vormt het boek een aandenken aan de schooltijd en klasgenoten.

Sommige twaalfjarigen weten al precies wat ze later willen worden, of wat ze ‘zouden doen met een miljoen’. Soms hebben ze hun leven al helemaal uitgestippeld, tot de inrichting van hun grote, dure huis aan toe. Voor anderen is een studie of beroep nog steeds ‘iets voor later’. Hoe gevorderd het toekomstbeeld ook is, „iedereen heeft een droom”, zegt Paul Kuijt, directeur van het bedrijf MijnGroep dat het lesprogramma Toekomstdroom heeft ontwikkeld. Kuijt: „Het gaat erom dat kinderen beseffen dat alles mogelijk is. Dat ze nadenken over wat ze willen bereiken.”

Kuijt kwam op het idee voor Toekomstdroom toen zijn dochter vorig jaar de basisschool verliet. Hij maakte een afscheidsboek voor haar klas en dacht dat dit ook op andere scholen zou kunnen aanslaan. Vervolgens maakte hij voor tien scholen jaarboeken. Sinds september dit jaar werkt Kuijt, die tot dan toe ambtenaar op het ministerie van Onderwijs was, fulltime voor zijn eigen bedrijf.

Op het Rijnlands in Oegstgeest volgt een dramales na een kringgesprek met rollenspelen en de bespreking van de vragenlijst. „Als ik tot drie heb geteld, neemt iedereen een krachtige pose aan die jouw droombaan representeert.” De dramadocent doet een fotomodel voor: met zwoele blik, een hand in de zij. Wat giechelend poseren de meisjes voor elkaar. De puberende jongens trekken en duwen wat en doen uiteindelijk toch maar een voetbalbeweging of ‘de politieagent’, waarbij ze met hun handen een pistool vormen.

De er op volgende fotoshoot nemen ze heel serieus. Alle kinderen hebben spullen van thuis meegenomen, zoals een doktersjas, een microfoon of een aktetas, waarmee ze hun favoriete beroep uitbeelden. Het eindresultaat voor het boek is heel anders dan de normale, stijve schoolfoto. Het zijn levendige beelden, waar het plezier en de passie vanaf stralen – en die ‘later’ iets dichterbij ‘nu’ hebben gebracht.

Aan het einde van de dag praten de kinderen nog wat na. „Nou, ik weet dat ik gewoon profvoetballer wil worden”, zegt Danilo Heemskerke (12) serieus. „Maar ik weet ook dat die droom misschien niet zo realistisch is. Daarom heb ik een tweede optie: hoogste baas van de Shell.”