Alleen met het landschap

Marnix Goossens (Leeuwarden, 1967) foto-grafeerde dit jaar het thema ‘Het wassende water’ voor Document Nederland. ,,Ik houd niet zo van bewegende objecten.”

26 oktober 2007 Fotografeer in Zuid-Limburg het proefproject Rivierverruiming bij Meers van de Grensmaas. Langs de Maas gaan ze de rivier verbreden met het geld van de grindwinning langs de Maas. Verlaging en verbreding van de uiterwaarden en grootschalige natuurontwikkeling.

12 november 2007 De kerf is een project in de Noord-Hollandse duinen tussen Bergen en Schoorl. In 1997 is er een kerf gemaakt in de eerste duinenrij zodat zeewater in de duinvallei kan stromen. Het lijkt tegenstrijdig dat ze hier de zee vrij spel geven en verderop bij Petten een zeewering hebben die als een zwakke schakel wordt beschouwd. Maar de duinen zijn hier veel breder.

9 januari 2008 De Ronde Hoep is een monumentale middeleeuwse veenweidepolder bij Ouderkerk a/d Amstel. Men denkt aan onder water zetten van de polder om een buitendijks wateropslag te creëren. Bewoners zijn niet blij.

4 februari 2008 Bij Kornwerderzand is een surfstrand. Weer of geen weer. In een hoek zie ik surfplanken liggen. Ze lijken op aangespoelde walvissen.

17 maart 2008 De Wieringermeer, in de kop van Noord-Holland, is in 1930 drooggevallen. In 1945 zetten de Duitsers het gebied onder water als afscheidscadeau. Na 78 jaar gaat het water weer stromen. Hier wordt Chaletpark de Wierde gebouwd en Wieringen wordt weer een eiland. In 2010 beginnen ze, in 2030 moet het af zijn. Dit moet voor een economische en esthetische impuls zorgen. De boeren zijn niet blij. Zo’n dertig agrarische bedrijven moet verhuizen en worden uitgekocht.

22 maart 2008 Ik ben bij het stuweiland bij Driel, ‘Nederlands hoofdkraan’. Negen maanden per jaar zijn de stuwen dicht om het water in de Nederrijn en de Lek op peil te houden en genoeg af te laten stromen naar de IJssel. Er zijn vispassages voor trekvissen.

4 april 2008 Noordwijk is een van de zwakke kustschakels. Er komt een dijk in het duin over 100 meter. De duinen worden verbreed. Vrachtwagens rijden af en aan, alsof ze zand in de zee rijden.

3 mei 2008 Plannen in Zeeuws-Vlaanderen om de Hedwigepolder onder water te zetten. De Westerschelde moet worden uitgebaggerd voor de schepen naar Antwerpen. Ter compensatie willen ze 1.700 hectare polder zoet-zout getijdennatuur creëren. Voor boeren voelt het alsof ze land verliezen aan zee.

In België wordt dit land al onteigend. Op een dijk een verlaten huis. Gordijnen hangen er nog, maar op de oprit liggen oude koffers. Ik maak een foto van het uitzicht van de oud-bewoners op kerncentrale bij Doel. Als ik opschiet kan ik met ondergaande zon het Verdronken Land van Saeftinghe meepakken. Ook een polder met vier dorpen, waaronder Saeftinghe. In 1570 kwam het onder water door een stormvloed. Nu is het schorrengebied, het grootste brakwatergebied van West-Europa. Met de Hedwigepolder wordt het nog groter.

14 mei 2008 In de uiterwaarden bij Gelderse Tuil beland ik in prikkeldraad.

1 juni 2008 Bij het Wageningse Lexkesveer worden bomen omgezaagd zodat de rivier meer ruimte krijgt en minder snel overstroomt. Heb ook uiterwaarden gefotografeerd met pony’s en knotwilgen – mooi Hollands landschap.

Ook de Nederrijn gefotografeerd met steenfabriek. Op de achtergrond varen vrachtschepen voorbij. Ik probeer met en zonder schepen.

Ik heb me bij deze opdracht gericht op het landschap. Mensen kunnen net op de verkeerde plek gaan staan, of ineens bewegen. Ik gebruik lange sluitertijden om een grote scherptediepte te bereiken, en dan worden ze een veeg op het beeld. Ik gebruik een loopbodemcamera die op een statief moet staan, en heb mijn hoofd onder een doek. Je kijkt daardoor geconcentreerder, bent al tijdens het fotograferen de beelden aan het selecteren. Onder dat doek ben ik in dialoog met het beeld, alleen met het landschap.

10 juni 2008 In de Blauwe Kamer, een reservaat aan de Nederrijn, is in 1992 een deel van de zomerdijk afgegraven zodat het regelmatig overstroomt. De rivier kan zijn water kwijt en je hebt een mooi natuurgebied met veel vogels en vissen. Er grazen ook Galloways, enorme koeien. Als ze loeien maakt dat een kabaal, nog nooit zoiets gehoord.

22 juli 2008 Was in de Klompenwaard bij Doornenburg. Niet tevreden. Niet alles gaat in één keer goed. Pech dan.

9 augustus 2008 Op Goeree bij Ouddorp ligt Flauwe Werk, zwakke schakel in kustverdediging. Dijk wordt verstevigd met een vrij ruw asfalt. Ziet er surreëel uit. Uitsmijter in de strandtent.

In het Zeeuwse Bruinisse protesteren mosselvissers tegen milieuorganisaties. Die claimen dat het vissen van mosselzaad uit de Waddenzee schadelijk is. Volgens de mosselvissers is dit onvoldoende aangetoond, ze willen vergunningen. Hun broodwinning en cultuur staat op de tocht.

9 september 2008 Ik sta bij de Hondsbossche Zeewering, een dijk van Petten tot Camperduin. Zwakke schakel gezien. In de Middeleeuwen heeft een stormvloed de oorspronkelijke duinenrij doorbroken. De zeewering heeft een lange historie van stormschade en dijkherstel. Sleephopperzuigers zuigen tonnen zand uit zee en spuiten het op de kust weer uit. Tegen de erosie.

Ambtenaar van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier maait het gras. Ik vraag hem of ik met de auto de dijk mag oprijden, vanwege mijn apparatuur. Zandsuppletie is volgens hem na één storm weer weg.

Raar gezicht: de zandpluim uit de sleephopper blokkeert precies het zicht op het schip. Alsof een geiser vanuit de zeebodem water omhoog spuit. Steeds als ik mijn statief met camera heb ingesteld, draait het schip zodat ik het te veel zie. Alsof die stuurman met me dolt. Drie keer moet ik een paar honderd meter hollen met al mijn apparatuur. Ik houd niet van bewegende objecten.

11 september 2008 De Delflandse kust in Zuid-Holland is een zwakke schakel. Eind 2008 beginnen ze met duincompensatie. Als compensatie voor de nieuwe Maasvlakte komt er bij Hoek van Holland tot ’s Gravenzande 35 hectare duingebied bij. Er staan palmen op een vluchtheuvel. ‘Welkom in de badplaats Hoek van Holland’ staat er bij.

Doorgereden naar de nieuwe Maasvlakte. Wisselzak voor de films vergeten. Erg, want ik wil dit op groot formaat fotograferen. Het is me gelukt met mijn jas over mijn fototas met één hand de film te laden, best moeilijk. Dus erg blij dat het beeld geslaagd is. Vlak voor zonsondergang en dan heb je vaak mysterieus licht.

20 september 2008 Naar Hoek van Holland: de Maeslantkering gaat vandaag dicht. Eens per jaar wordt ’ie een paar uur gesloten om te testen of alles goed werkt. Prachtig weer, busladingen mensen, wist niet dat dit zo’n toeristische trekpleister was. Het duurt een half uur om de deuren te sluiten. Ik heb een perskaart en mag achter de hekken waar ik goed zicht heb op de menigte op een heuvel. Het lijkt een terp waarop mensen zijn gevlucht voor het water. Ze klappen als de deuren dicht zijn.

Vandaag heb ik voor dit dagboek mijn zelfportret gemaakt, op het diepste punt van Nederland. Geen toeristische trekpleister: daar was helemaal niemand. Mensen zitten liever op een hoog punt. Grappig is dat.

24 september 2008 Staatssecretaris Tineke Huizinga van Verkeer en Waterstaat opent het ‘Oude Diep’ in Drenthe, het grootste aangelegde waterzuiverende rietveld van Nederland. Ze gooit een visje in het water om symbolisch het project te openen. Een sportvisser helpt haar het voorntje uit te zetten. Het ging een paar keer mis, dan lag het visje op de houten vlonder te spartelen.

12 oktober 2008 De Slimme Sluis op Texel heeft een aantal computergestuurde kiepsluizen die daar straks de waterstanden automatisch regelen. Het ziet er minder spectaculair uit dan verwacht. Af en toe hoor je de sluis en kiept hij een paar centimeter naar boven of beneden. De foto is beter dan verwacht.

De dreiging van water is helemaal niet zo voelbaar. Je ziet het pas als het mis gaat en dan is het direct mis.

20 oktober 2008 Nog even naar Huis Marseille om te kijken hoe, wat, waar en hoe groot. Het werk wordt deze week in Duitsland in productie genomen. Als alles is gescand en de proeven klaarliggen ga ik ernaartoe om alles te finetunen. De tentoonstelling begint vorm te krijgen. Het gaat erg mooi worden. De hele opdracht, ook qua tijd, is als een kind dat geboren gaat worden.