'Second best' is goed verdedigbaar

De politiek heeft weinig problemen met de redding van twee ziekenhuizen in Flevoland door een particuliere ondernemer. Maar wat gebeurt er straks met de winst?

Als ideologie en praktijk met elkaar strijden, wint de laatste het vaak in de politiek. De redding van IJsselmeerziekenhuizen illustreert dat weer. „De werkelijkheid is complexer dan bepaalde politieke ideologieën”, erkent Kamerlid Eelke van der Veen. Zijn PvdA had zich herhaaldelijk uitgesproken tegen private financiering van ziekenhuizen. Ook in het geval van de noodlijdende IJsselmeerziekenhuizen. Maar nu bekend is dat de ziekenhuizen in Lelystad en Emmeloord in handen komen van de MC Groep van zorgondernemer Loek Winter, zegt Van der Veen: „Wij hadden de voorkeur voor aansluiting bij een bestaand ziekenhuis, maar dit is second best. De specialisten worden aangepakt, er komt samenwerking met andere ziekenhuizen en Winter heeft laten zien wat hij kan. In de afweging tussen principe en pragmatisme is dit goed verdedigbaar.”

Het is één keer eerder voorgekomen dat een private partij een ziekenhuis overnam. Eind 2006 kocht directeur Aysel Erbudak van investeringsmaatschappij Meromi het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis. In januari wordt een derde ziekenhuis commercieel, het Sint Jans Gasthuis in Weert, dat ook door Winter wordt overgenomen. Het experiment Slotervaart is nog te jong om te kunnen zeggen hoe dat precies uitpakt.

De grote angst aan het Binnenhof voor externe investeerders in de zorg, heeft te maken met hun winstoogmerk. Net als PvdA en SP wil het CDA niet dat ziekenhuizen eventuele winst uitkeren aan aandeelhouders. Nu is dat verboden. Alle winst die een ziekenhuis maakt, moet terug in de zorg. Maar minster Klink (Volksgezondheid, CDA) overweegt winstuitkeringen op proef toe te staan.

SP-fractievoorzitter Agnes Kant zegt dat de commerciële ondernemingen die nu in de zorg stappen, zich warm lopen voor het moment dat winstuitkeringen worden toegestaan. „Dan zal je zien dat zij onrendabele zorgactiviteiten af gaan stoten en zich gaan richten op lucratieve zorg.” Kant vraagt zich af waarom een capabele publieke bestuurder het niet van Winter heeft gewonnen. „Winter neemt slechts 5 miljoen euro mee, de rest komt van overheden. Als het met 5 miljoen euro een publieke instelling kan blijven, begrijp ik niet waarom men daar niet voor kiest.”

Volgens het CDA hoeft een private investeerder niet per se voor winst te gaan. „Daarom zijn wij niet principieel tegen private investeerders. Maar we zijn wel tegen het uitkeren van winst aan aandeelhouders. We zullen er op toezien dat rendementen in het ziekenhuis worden geïnvesteerd. Ik ga er ook van uit dat het ziekenhuis een stichting wordt en geen BV”, zegt Kamerlid Margreet Smilde (CDA).

PvdA’er Van der Veen redeneert anders. „Naarmate je meer private investeerders hebt, neemt de druk om winst uit te keren natuurlijk toe.” Daarom had hij daarover liever een goed debat gevoerd voordat hij voor het dilemma van de IJsselmeerziekenhuizen kwam te staan. De VVD vindt zo’n debat onzinnig en verwelkomt private investeerders. „Ze brengen een totaal andere bedrijfsvoering binnen. Slotervaart was ten dode opgeschreven en doet het nu veel beter”, zegt Kamerlid Edith Schippers (VVD). „Als private ondernemingen een ziekenhuis leeg willen zuigen, dan verliezen ze het toch van anderen? Bovendien blijven er altijd strikte regels over de zorg die geleverd moet worden.”