nrcboeken.nl

Deze rubriek, een verzameling van boekennieuws en -rubrieken, werkt samen met Dirk Leymans website papierenman.blogspot.com.

Adiga wil nooit meer naar Duitsland

Aravind Adiga, de jongste winnaar van de Booker Prize, heeft zijn toernee door Duitsland afgezegd. Hij wil het land ‘in geen geval’ nog bezoeken na slechte reiservaringen in het verleden. „In mijn studententijd in Engeland heb ik veel gereisd, ook naar Duitsland. Daar kwam ik voortdurend in moeilijkheden omdat men mij voor een illegale immigrant hield. Dat was zeer onaangenaam. [...] Ik heb niet de minste interesse om ooit naar Duitsland en Oostenrijk terug te keren. Ik geloof niet dat ik dat nog in mijn leven zal doen. Bovendien kan ik niet schrijven als ik op reis ben.” zei de auteur van The White Tiger in een interview in de Frankfurter Rundschau. Later zonderde hij Oostenrijk uit van zijn boycot. (HC)

Publiek praat mee over poet laureate

In Groot-Brittannië wordt bij de procedure voor de nieuwe poet laureate (zeg maar de dichters des vaderlands) nu ook voor het eerst het publiek ingeschakeld. Dat moet leiden tot een opvolger voor Andrew Motion, wiens tienjarige ambtstermijn binnenkort afloopt. De Britse overheid heeft aangekondigd dat ze advies zal zoeken bij academici en poëziekenners- en instituties, maar dat ook het publiek zijn zeg zal mogen doen. Hoe dat precies zal gebeuren, is nog niet bekend. De nieuwe Nederlandse Dichter des Vaderlands wordt in januari gekozen uit vijf genomineerden. (DL)

Na staatsletter nu Kafka-font

Twee weken nadat het Nederlands bureaucratisch apparaat een nieuw jasje heeft gekregen – de overheid giet voortaan al zijn uitingen in de speciaal ontworpen Rijksoverheid Serif – is er een tegenletter ontworpen: de Mister K Pro. De door de Finse ontwerper Julia Sysmäläinen gemaakte letter is gebaseerd op het handschrift van de antibureaucratische grootheid Franz Kafka. Naar verwachting is de Kafkaletter vanaf 1 december te koop via de website Fontshop. (AF)

NIEUWSLEZENBig Brother

Alles, zelfs de kleur van het schaamhaar, kan vastgelegd worden in het Elektronisch Kind Dossier. Patiëntgegevens komen in het Elektronisch patiëntendossier, onze reizen op de OV-chipcard, ons mail-, telefoon- en geldverkeer kan bekeken worden, camera’s en satellieten volgen onze bewegingen, en wie een winkel berooft, maakt kans op een DNA-douche. Aan geruststellende woorden van de overheid geen gebrek, toch dient zich een benauwd gevoel aan bij een opsomming als bovenstaande. Is dat terecht? Econoom Bart de Koning vindt van wel. In Alles onder controle - de overheid houdt u in de gaten (Balans, 2008), beschrijft hij hoe al voor september 2001 de privacy van de burger met verschillende maatregelen werd uitgehold. Volgens De Koning is het zaak dat er in elk geval een stevige discussie komt over de privacy van de burger. Het gedrag van de Nederlandse overheid past overigens perfect in een internationale trend. In La globalisation de la surveillance (La Découverte, 2007, besproken in Boeken 21.03.08) beschrijft de Parijse hoogleraar Armand Mattelart hoe landen de mondiale strijd tegen het terrorisme gebruiken om snel nieuwe maatregelen door te drukken die politie en leger meer macht geven. Niet alleen biedt Mattelart een geschiedenis van ‘surveillance’ door overheden, ook legt hij een onrustbarend verband tussen politiek en economie: de ‘noodzaak’ van vergaande bewakingsmaatregelen sterkt de economie, de ‘bewakingsindustrie’ is voor landen als de VS en Israël een substantiële bron van inkomsten. Mattelart citeert de gezaghebbende Amerikaanse commentator William Pfaff, die schreef: „Zo wordt onveiligheid een doel op zichzelf”.

‘Weinigen realiseren zich,’ aldus Caroline de Gruyter in haar bespreking in Boeken, ‘hoezeer onze burgerlijke vrijheden gevaar lopen, hoe hard daar vanuit de Verenigde Staten voor gelobbyd wordt en hoe vaak Europese regeringen verontruste burgers recent met een kluitje het riet in hebben gestuurd.’ (MS)

TIJDSCHRIFTTirade

Deelde een literair tijdschrift eerder zulke welkome geschenken uit? Tirade kocht dertien op Schiphol achtergelaten koffers op en deelde ze uit aan even zoveel schrijvers. Hans den Hartog Jager fietste likkebaardend met de pas verworven rode meisjeskoffer naar huis, maar ontdekte al snel dat er ook nadelen kleven aan het snuffelen in andermans spullen: allereerst stonk de inhoud ervan, en belangrijker: ‘ik besef dat ik in een val ben getrapt’. Den Hartog Jager heeft met het openritsen van ‘Victoria’, zoals hij de koffer heeft gedoopt, een doos van Pandora geopend. ‘Ik had haar een geest gegeven, betekenis […]’. Met hem de lezer. Eerst snuffelt hij gretig met de schrijver mee (Wat zit er in? Goud? Bommen? Brieven?) maar al snel borrelt een fundamentelere vraag op: waarom zit ik zo gulzig in iemands leven te graven? Dit zijn koffers met een polsslag, waar iemands leven nog met een dun draadje aan vasthangt.

Menno Wigman toont het dilemma in zijn stuk op slimme wijze, door twee verhalen door elkaar te laten lopen. In de één ritst hij zijn Schipholkoffer van een anoniem meisje open, in de ander doet een Duitse politieman in een volle trein hetzelfde bij Wigman. Ten overstaan van een volle coupé kleineert de agent Wigman. ‘Wie, Sie schreiben. Was schreiben Sie denn?’ ‘Gedichte.’ ‘Ah ha, Gedichte also. Ist ja interessant. – Und davon können Sie leben?’ Welke kwalificaties gaan er bij de ontmanteling van de koffers door het hoofd van de Tirade-lezer?

Het ‘koffernummer’ is een schot in de roos. Het concept zorgt ervoor dat zowel de schrijver als de lezer van het stuk in verlegenheid wordt gebracht, betrapt op zoveel onoverwogen voyeurisme. (SK)

WEEKSITESedaris & Sint

Ter afsluiting van een bezoek aan ons land informeerde de Amerikaanse schrijver David Sedaris (zie ook de recensie van zijn laatste verhalenbundel op pagina 15) naar de december-rituelen in Nederland. Kenden wij, net als de Amerikanen, ook een Santa Claus? Nee David, legde de Nederlandse uitgever ‘Oscar’ uit, hier kennen wij Saint Nicolas. Is Sedaris jaloers op de Nederlandse folklore of verkiest hij de goede, oude kerstman? Sedaris schreef er een hilarisch verhaal over, dat op Youtube valt te beluisteren (zoekterm: ‘Sedaris six to eight black men’). „Kids, you might want to pack a few of your things together, before going to bed. The former bisshop of Turkey will be coming tonight, accompanied by six to eight black men. They might put some candy in your shoes, they might stuff you into a sack and take you to Spain, or they might just pretend to kick you.’ (SK)

M.m.v. Hans Cottyn, Arjen Fortuin, Sebastiaan Kort, Dirk Leyman en Maartje Somers.

Dagelijks verschijnen nieuwe berichten op nrcboeken.nl