Komt hier straks CO -opslag? 2

Ondergrondse opslag van CO2 heeft de toekomst.

Minister Cramer (Milieu) wil er graag mee gaan experimenteren, zegt ze.

Minister Cramer (Milieu, PvdA) stelt 60 miljoen euro beschikbaar voor twee proefprojecten waarbij het broeikasgas CO2 ondergronds wordt opgeslagen. Eén van de projecten, onder Barendrecht, is omstreden.

In Barendrecht willen de energiebedrijven Shell en de NAM (Nederlandse Aardoliemaatschappij) het broeikasgas CO2, afkomstig van de Shellraffinaderij in Pernis, gaan opslaan in twee bijna lege gasvelden. De velden bevinden zich onder de vinexwijk Carnisselande, op een diepte van 1.700 en 2.700 meter.

Maar de lokale bevolking verzet zich tegen het project. De mensen zijn bang voor grondverzakkingen, dalende huizenprijzen en voor lekkages waarbij CO2 vrijkomt en voor ongelukken zorgt. Deskundigen van Shell en de NAM zeggen dat de kans hierop zo goed als uitgesloten is.

Het andere project, in Geleen, wordt uitgevoerd door GTI, een dochter van het Franse energiebedrijf GDF/Suez. Het is de bedoeling het CO2 dat vrijkomt uit een ammoniakfabriek twee kilometer ondergronds op te slaan, onder een steenkoollaag. De investeringen voor het project worden geschat op 45 miljoen euro. Daarvan krijgt GTI op termijn 30 miljoen terug van de overheid.

Minister Cramer heeft de subsidies toegekend omdat ze de technologische ontwikkeling belangrijk vindt. Nederland blijft voor zijn energievoorziening nog lang afhankelijk van de verbranding van fossiele brandstoffen, een proces dat voor een groot deel bijdraagt aan de klimaatopwarming. „Dan kunnen we dat beter zo schoon mogelijk doen”, zegt ze.

Eerder heeft ze drie subsidies van elk 10 miljoen euro toegekend voor het wegvangen van CO2 bij bedrijven. Met de nu toegekende subsidies wil ze de aanpak van de ondergrondse opslag testen. Rond 2015 moet de technologie marktrijp zijn. CO2-opslag vormt de derde pijler onder het klimaatbeleid van Cramer, naast het stimuleren van duurzame energie en besparing.

Hoeveel het project in Barendrecht in totaal kost, wil Shell niet zeggen. Het is een belangrijk onderdeel van het Rotterdam Climate Initiative om de uitstoot van CO2 in 2025 te halveren naar 14 miljoen ton. Met de uitbreiding van de Maasvlakte en de geplande vestiging van onder meer twee nieuwe kolencentrales, zal de CO2-uitstoot zonder ingrijpen juist sterk stijgen. Er liggen ook plannen om de bestaande CO2-pijpleidingen tussen Rotterdam en Amsterdam te vertakken naar de Noordzee.

„Zonder deze technologie halen we onze klimaatdoelen niet”, zegt Cramer. In 2020 moet 20 procent van alle verbruikte energie uit duurzame bronnen komen. Daarnaast moet elk jaar 2 procent worden bespaard op het energieverbruik en moet de CO2-uitstoot 30 procent lager liggen dan in 1990. „CO2-opslag is niet de meest ideale oplossing, dat geef ik toe. Het liefst wil je van de zon en de wind leven. Maar de realiteit is nou eenmaal niet zo.”

Waarom geeft u subsidie voor de proef in Barendrecht, als er onder de bevolking zoveel weerstand is?

„Dat ik subsidie geef, wil niet automatisch zeggen dat de proef doorgaat. We nemen de gebruikelijke procedure in acht. Er moet een milieu-effectrapportage komen. Vergunningen moeten worden aangevraagd. En er is inspraak mogelijk. Ik wil dat de regio zó wordt voorbereid dat we het maatschappelijk draagvlak krijgen dat nodig is.”

En als dat draagvlak er niet komt?

„Dan hebben we een probleem. Nederland heeft CCS hard nodig.” (CCS staat voor carbon capture and storage, het wegvangen van CO2 bij bedrijven, en de ondergrondse opslag ervan.)

De milieubeweging vreest dat u via deze technologie de deur opent voor nieuwe kolencentrales, die behalve heel veel CO2 ook veel roetdeeltjes en andere schadelijke stoffen uitstoten.

„Nieuwe kolencentrales moeten aan zeer strikte eisen voldoen. Je kunt ook denken: als wij hier schone kolencentrales neerzetten, dan hoeven we geen kolenstroom uit Duitsland meer te importeren. Want dat doen we. Stroom uit bruinkool, van de vieste soort. En we importeren nu ook kernenergie uit Frankrijk. Wellicht kun je die ook tegenhouden als je zelf meer produceert.

„CCS is bovendien een technologie die je kunt exporteren, naar China bijvoorbeeld. Geheid dat de bedrijven die nu kolencentrales in Nederland willen bouwen, daaraan denken. Als milieuminister ben ik daar erg voor. Als China massaal met deze technologie aan de slag gaat, dan helpt het pas echt.

„En er is nog een reden om CCS te stimuleren. Het is namelijk niet alleen bedoeld voor elektriciteitsproducenten, maar ook voor de zware industrie. Raffinaderijen, staalfabrikanten, chemiebedrijven. Daarvan heeft Nederland er relatief veel.”

Juist voor de zware industrie is CO2-opslag interessant. Zeker in Nederland, met zijn vele gasvelden. Volgens de plannen van Brussel hangt er aan het uitstoten van CO2 een steeds groter prijskaartje. Met CCS verwachten de bedrijven op termijn goedkoper uit te zijn. De milieudienst van de Rijnmondregio gaat op termijn uit van een prijs van 24 euro per ton opgeslagen CO2. Dat is concurrerend met de huidige prijs van een emissierecht – dat is een recht dat een bedrijf moet kopen om CO2 te mogen uitstoten. En de prijs van een emissierecht gaat de komende decennia sterk stijgen, is de verwachting.

Hebben de twee projecten wel subsidie nodig, als de kosten concurrerend zijn? Is dit geen ongeoorloofde staatssteun?

„Nee. We willen als overheid een rol spelen in de fase van onderzoek en ontwikkeling, en bij de eerste pilots. Dat mag. De Europese Commissie wil zelf ook twaalf demonstratieprojecten opzetten, en stopt daar waarschijnlijk 10 miljard euro in. Van die twaalf proefprojecten hopen wij er overigens twee te krijgen.”

Bent u niet bang dat er veel kolencentrales bijkomen in Nederland, en dat eventuele plannen voor duurzame energie worden weggedrukt?

„Samen met collega Van der Hoeven van Economische Zaken werk ik eraan om duurzame energie voorrang te geven op het net. Dus als iemand een windturbine bouwt, is er een garantie dat de stroom het net op kan.”