Een stift! Zo'n saaie stift!

Margriet Hogeweg: Verboden voor Sinterklaas. Lemniscaat, 98 blz. € 13,95

Judith Eiselin en Martijn van der Linden: Derde Schoorsteen rechts, of hoe Sint de weg vond. Querido, € 6,95

Melcher de Wind: Het dagboek van Sinterklaas. Local World, 144 blz. € 14,95

Aart Staartjes, Yvonne Kroonenberg e.a.: De week voor Sinterklaas. House of Knowledge, 69 blz. € 14,95

Een Sinterklaasboek gunt de gelovigen de spanning en de lol van het mysterie. Het bevestigt hun geloof in de ontzagwekkende verschijning die cadeaus brengt en onmogelijke dingen kan en weet. Sint roept duizend vragen op, waarop de fantasie duizend en één antwoorden verzint.

Sommige Sinterklaasboeken maken korte metten met het mysterie. Margriet Hogeweg waagt zich met Verboden voor Sinterklaas aan een boek waarin iemand juist van zijn geloof valt, nee stórt. Het jongetje Fier hoort per ongeluk dat de man die hem op 5 december dure cadeaus komt brengen zijn verklede opa is en dat die dure cadeaus zijn moeder trouwens razend maken. Fier is ook razend, over zoveel bedrog. Wraak wil hij. Hij zet op zijn verlanglijst iets waar zijn ouders en de ‘Sint’ hun tanden op kunnen stukbijten: dat biggetje zonder krul in zijn staart dat net op de kinderboerderij is geboren.

Veel meer dan over Sinterklaas gaat Verboden voor Sinterklaas – over verlies en verzoening. Hogewegs toon is afwisselend liefdevol en venijnig, zoals in de gesprekken die Fier met zijn onwillige moeder begint om te horen waar de al jaren dooretterende ruzie met zijn opa om gaat. Meestal komt hij het huis niet eens binnen en de keren dat hij dat wél doet, krijgen ze bonje. ‘Zijn moeder snoof en schilderde driftig door. Fier keek naar haar rug. Die zag eruit als een kluisdeur die je met nog geen honderd breekijzers open krijgt.’ Hij breekt uiteindelijk door haar pantser, het komt goed tussen de twee, en hij krijgt zijn varkentje. Zijn net verworven ongeloof in Sinterklaas wordt overtuigend op de proef gesteld.

In Derde schoorsteen rechts of Hoe Sinterklaas de weg vond van Judith Eiselin blijft het raadsel-Sinterklaas zalig intact. Het gaat over een kind met sintzorgen en een gezin in staat van verhuizing. Fik is doodsbenauwd dat Sinterklaas hem op de twaalfde verdieping van een flat niet zal vinden en moet hem dus de weg zien te wijzen. Eiselin vertelt het verhaal in korte zinnen, die steevast doel treffen. ‘Papa komt niet eten. Hij zit op de grond. Hij heeft het druk. Hij rolt spullen in kranten. Om hem heen liggen nog veel blote spullen.’ Hoe een kind stikt van teleurstelling bij het cadeau in zijn schoen: ‘Een stift. Een dikke stift. Een saaie stift.’ Uitbundige en kleurige illustraties van Martijn van der Linden ondersteunen het verhaal en dragen het verder. Zo zijn Fiks gedachten te zien over hoe het paard ooit op het flatdak moet komen: een ladder op geduwd of de lucht in geschoten.

Het Dagboek van Sinterklaas van Melcher de Wind is zo’n boek dat je onmiddellijk uit het rek trekt, door de titel, deels in gouden letters, en een prachtige tekening van de stoomboot. Binnenin staan foto’s, gereproduceerde brieven van kinderen en veel tekeningen van Ati en Anne van Twillert. Maar na lezing dringt zich de vraag op wat De Wind bij het schrijven voor ogen heeft gehad. De verhalen ontnemen Sinterklaas wreed alle magie. Alles weten we nu, hoe hij aan pieten komt, hoeveel geld hij heeft en met exact hoeveel vrachtwagens de cadeaus uit de speelgoedfabriek worden afgeleverd. Wie wil er nu horen dat Sinterklaas, zoals hij in het voorwoord schrijft, ‘maar een gewone oude meneer’ is? Van hem zou je ook mooie krachtige krulletters willen, geen handschrift dat veel leesgeduld vergt.

Aart Staartjes, Dolf Jansen, Susan Smit en nog vijf min of meer BN’ers schreven een verhaal voor De Week voor Sinterklaas. Wie morgen begint met (voor)lezen, is op 6 december bij het laatste verhaal, ‘Sinterklaas achterna’ van Yvonne Kroonenberg, tevens de krachtigste bijdrage. Drie kinderen krijgen op pakjesavond niets, niente, nul. Henkie weet waarom: ‘We zijn niet rijk genoeg. Sinterklaas houdt van rijke kinderen.’ Kariem en Samaira vragen zich af of ze wel lief genoeg zijn geweest. Op school liggen toch nog cadeautjes en een excuusbrief van Sinterklaas, die materiaalpech had: het paard kreeg acute schimmelgriep.

Over ouderwetse goedhartigheid is te lezen in Toch nog Sinterklaas van Harm Edens, waarin een jongetje zijn nieuwe voetbalschoenen weggeeft aan een zwarte piet op sokken. Mooi geïllustreerd door Reni Wong en wél met genoeglijke krulletters.