?De prooi' van Jeroen Smit

Jeroen Smit heeft een mooie anekdote gevonden om De prooi (Prometheus, € 19,95) mee te beginnen, zijn geschiedenis van de ondergang van ABN Amro. Bij een klunzig jachtongeluk schoot de topman van toen nog Amro zich in zijn rechterarm, van dichtbij met een schot hagel – op een haar na was hij zijn arm kwijtgeraakt maar zover kwam het niet. De topman leert schrijven met links en golfen met één hand, alleen tennissen zit er niet meer in, dus daar houdt hij mee op.

Koppig, gejaagd, fanatiek en vasthoudend – het typeert Rijkman Groenink. En het verhaal is niet alleen een geschikt begin voor Smits boek dat zich de afgelopen week al snel tot bestseller ontpopte en nu op de vierde plaats in de CPNB top 60 staat, maar ook een goed beeld voor wat er met de bank zou gaan gebeuren: jager wordt prooi.

Bovendien is dit een mooi begin voor een negentiende-eeuws heldenepos, misschien zelfs een jongensboek. Smit voerde 133 gesprekken met betrokkenen en destilleerde daaruit een zo objectief mogelijk verhaal: dezelfde methode die van Smits vorige boek Het drama Ahold al zo’n succesvol en bekroond boek hadden gemaakt.

Smit hangt als een negentiende-eeuwse alwetende verteller boven het verhaal. En dat biedt materiaal genoeg voor spanning: twee middelgrote banken die de wereld willen veroveren en die een heel eind komen om daarna op grootse wijze ten onder te gaan, aan eigenschappen waaronder de hele financiële wereld nu lijdt: eerzucht, hebzucht en trots.

Niet alleen omdat dit boek over een koningsdrama vertelt, wordt het zo goed ontvangen. Want het is inmiddels allang duidelijk dat het verhaal van ABN Amro niet is afgelopen. Op het omslag staat een slang afgebeeld die vol overgave het groengele logo opslokt, maar – zoals we nu weten en zoals Rijkman Groenink ook had voorspeld – de slang blijkt zich danig in zijn prooi verslikt te hebben. Fortis is kapot, de bank is vernederd tot eigendom van de staat, Zalm gaat vijf keer de Balkendenorm verdienen, de groengele vlag ging letterlijk uit op de kantoren van ABN Amro en dé bank lijkt in Nederland weer de bovenliggende partij te worden.

Smit heeft afgelopen tijd op tv vaak mogen vertellen over de gevolgen van de kredietcrisis voor de Nederlandse banken en over ABN Amro, vermoedelijk tussen het koortsachtig herschrijven van de epiloog door. En zo eindigt het boek met een rasechte cliffhanger, ook een kenmerk van de blockbuster. Wanneer het gaat zoals Wouter Bos wil en de staat verkoopt de bank weer na na 2011, dan zal ABN Amro vermoedelijk weer de degelijke bank worden die het ooit was, en dan komt Smit vast met een vervolgdeel. Die kan dan ABN Amro Strikes Back gaan heten. En ook dat boek wordt ongetwijfeld een bestseller.

Toef Jaeger