Zweedse detective in Brits jasje

De BBC zendt een drieluik uit over de Zweedse detective Kurt Wallander. Met Engelse acteurs. Maar het Zweedse karakter uit de bestsellerthrillers moest wel worden behouden.

Toen onafhankelijk producent Left Bank Pictures Britse tv-directeuren benaderde voor de bewerking van een aantal Zweedse romans over politieman Kurt Wallander, leverde dat aanvankelijk alleen maar hoongelach op. „Een Zweedssprekende detective, riepen ze niet begrijpend”, zegt scenarist Richard Cottan. „Dat wordt toch alleen maar lachen, gieren, brullen om die maffe accenten?”

Toch ging de BBC overstag, omdat acteur Kenneth Branagh de hoofdrol voor zijn rekening wilde nemen en tevens coproducent wilde zijn. Stiekem hoopte de Britse publieke omroep de „nieuwe Inspector Morse” in huis te hebben gehaald.

Aanstaande zondag is op BBC 1 de eerste aflevering te zien van de ruim 7 miljoen euro kostende, driedelige misdaadserie over Kurt Wallander, de melancholieke detective uit de romans van bestsellerschrijver Henning Mankell. Eenzaam, eigenzinnig, te veel drinkend en cynisch, zoals een goede (Britse) speurneus betaamt.

Wallander speelt zich af in Zuid- Zweden en werd opgenomen in en rondom het plaatsje Ystad, waar de verhalen uit de boeken ook zijn gesitueerd. Engels is de voertaal en Britse acteurs en actrices spelen de belangrijkste rollen. Maar er is ook een rol weggelegd voor Zweden: voor de uitgestrekte landschappen, de politiewagens en ‘typisch Scandinavische’, naar buiten toe opende voordeuren.

„Dat van die voordeuren hadden we ons van tevoren niet gerealiseerd”, zegt regisseur Phillip Martin. „In Engelse politieseries is het bijna cliché dat op een bepaald moment de deur wordt ingetrapt. Dat kan niet vanwege de Zweedse veiligheidsvoorschriften. Dus moesten we scènes aanpassen.”

Opvallend anders was de werkcultuur. „Ik woon en werk in Londen”, vervolgt Martin, „waar lang niet zo’n ideale balans bestaat tussen werk en privéleven. Als in Zweden het weekeinde aanbreekt, is het ook écht weekeinde. Mensen leven dicht bij het platteland, vlakbij de zee. Zo één te zijn met de natuur en de weersomstandigheden was een verademing.”

Ook Branagh – voor het eerst in zes jaar in een grote tv-rol –, was erg onder de indruk van Ystad en omgeving. „Toen we in Skane arriveerden, begreep ik meteen dat we de serie daar moesten opnemen en nergens anders. Het gevoel van ruimte, de mensen die ons vertelden over hun verhouding met de barre weersomstandigheden, de lange zomeravonden, die enorme hemel vol wolken... Ik heb zelden zo’n treffend plaatje gezien.”

De tv-films zitten vol ruige landschapsbeelden, onmetelijke landbouwgronden en prachtige horizonten. „Zweden is nu eenmaal een wezenlijk onderdeel van het verhaal”, zegt acteur Tom Hiddleston, die de rol van Wallanders collega Martinsson speelt. „Net zoals in het Oxford van de Inspector Morse-verhalen gaan er hier ook mysterieuze krachten uit van het landschap.”

De Britse ploeg heeft nauwelijks contact gehad met de Zweedse tv-collega’s, die momenteel weer dertien afleveringen van hún Wallander opnemen. „We vinden wat zij maken hartstikke mooi en hebben veel respect voor ze”, zegt Martin, „maar we wilden zoveel mogelijk ons eigen ding doen. Als je dan met een half oog kijkt naar wat een ander maakt, kan het al gauw een rommeltje worden.”

Dat neemt niet weg dat er een Zweedse coproducenten bij de Britse Wallander zijn betrokken: Ole Søndberg en producer Daniel Ahlqvist. Wat vinden zij ervan dat die Engelsen er met hun nationale speurneus vandoor gaan? „Toen ze ons voor het eerst benaderden, krabden we ons wel even achter de oren”, zegt Daniel Ahlqvist. „Maar ze hebben er iets moois van gemaakt. Het Zweedse karakter is zoveel mogelijk behouden.”

Toch is het aandeel Zweedse acteurs en actrices opvallend laag. „Ze zijn er wel degelijk dankzij onze casting director,”zegt Ahlqvist, „maar ze hebben geen sprekende rollen. Het valt namelijk niet mee Zweedse acteurs te vinden die Engels kunnen spreken zonder dat het de Britten vreemd in de oren klinkt.”

Het wachten is nu op de eerste Zweedse filmploeg die in Oxford neerstrijkt voor hun interpretatie van Inspector Morse. „Tja, dat zou een interessant gegeven zijn”, zegt scenarist Richard Cottan lachend. „Wat zouden wij Britten dáár wel niet van denken?”

De driedelige ‘Wallander’-serie is vanaf zondag (22.00 uur) te zien op BBC 1.